Proefhoofdstuk Noach — ter goedkeuringPilotkapitel Noach — zur Freigabe

Beste Rav Evers, hier staat het eerste hoofdstuk compleet: de drie leesboek-teksten (op basis van uw drie originelen — uw eigen verdeling: deel 1 de teva, deel 2 de toren, deel 3 Nimrod), de werkboekjes, en het hoofdstuk voor het ouderboek. Alles in vijf talen — klik per tekst op de taalknoppen. Lieber Rav Evers, hier steht das erste Kapitel komplett: die drei Lesebuch-Texte (auf Basis Ihrer drei Originale — Ihre eigene Aufteilung: Band 1 die Tewa, Band 2 der Turm, Band 3 Nimrod), die Arbeitshefte und das Kapitel für den Elternband. Alles in fünf Sprachen — klicken Sie je Text auf die Sprachknöpfe.

Niets hiervan is definitief. Onder elk deel staat een antwoordvak: één klik of één zin volstaat. U kunt per deel goedkeuren, verbeteren of afwijzen — en alles in uw eigen tempo. Nichts davon ist endgültig. Unter jedem Teil steht ein Antwortfeld: ein Klick oder ein Satz genügt. Sie können je Teil freigeben, verbessern oder ablehnen — alles in Ihrem Tempo.

1 · Deel 1 (6–8) · No-ach bouwt een schipBand 1 (6–8) · No-ach baut ein Schiff

Uw tekst 2a, vrijwel woordelijk — alleen in boekvorm gezet; het antwoordblad staat nu in het werkboek.Ihr Text 2a, nahezu wörtlich — nur in Buchform gebracht; das Antwortblatt steht jetzt im Arbeitsheft.

No-ach bouwt een schip

Hebben jullie wel eens van No-ach gehoord? No-ach bouwde een heel groot schip. Dat moest hij van Hasjeem.

Hasjeem vertelde No-ach, dat alle mensen heel slecht waren geworden. De mensen stalen van elkaar. Ze logen tegen elkaar. Ze waren vreselijk onaardig. Ze dachten alleen aan zichzelf. De enige die nog goed was, was No-ach — en zijn kinderen natuurlijk.

Op een dag zei Hasjeem tegen No-ach, dat hij een heel groot schip moest bouwen. Dat schip noemen we de Teva — de Ark. De Ark van No-ach.

Hasjeem zei tegen No-ach, dat Hij de hele wereld onder water zou laten lopen. Hasjeem wilde dat No-ach en alle dieren droog zouden blijven en gered zouden worden. Daarom moest No-ach een heel grote boot bouwen van drie etages hoog. Met kamers voor alle dieren en voor de familie van No-ach. De Ark van No-ach werd enorm groot.

Alle vrienden en kennissen van No-ach kwamen bij hem op bezoek. Ze vroegen hem wat hij aan het doen was. „Ik bouw een boot, want er komt straks een hele grote overstroming. Hasjeem is heel kwaad op alle stoute en slechte mensen, die nooit iets voor iemand anders over hebben", zei No-ach. Maar iedereen lachte No-ach uit. Niemand geloofde, dat er een overstroming zou komen.

Hasjeem stuurde alle dieren naar de Ark van No-ach. Het was een heel gedrang. Van de niet-kosjere dieren kwamen er twee van elke soort: twee eekhoorns, twee spinnen, twee olifanten. Van de kosjere dieren kwamen er telkens veertien: veertien koeien, veertien schapen en veertien kippen. Ieder dier kreeg zijn eigen kooi of hok en eigen eten. Daar werd goed voor gezorgd door No-ach en zijn familie.

Toen begon het vreselijk te regenen. Bakken water kwamen uit de hemel. Ook uit de grond kwam er water naar boven. Alle mensen schrokken vreselijk. Maar niemand had een boot gebouwd. Alleen No-ach. Dus de enige die gered werd, was No-ach. En gelukkig ook alle dieren.

Het regende zo erg dat de hele wereld onder water stond. Zelfs de hoogste berg stond onder water. Toen de regen ophield, maakte No-ach een raam open in zijn Ark. Hij keek alle kanten op, maar zag alleen maar water. Gelukkig droogde de aarde langzaam op.

No-ach stuurde eerst een zwarte vogel weg, een raaf. Maar die kwam terug, want de raaf kon geen droog stuk land en geen boom vinden. Later stuurde No-ach een duif weg. De duif kwam terug met een takje in zijn bek. Nu wist No-ach dat er weer bomen waren op de aarde.

Weet je nog, in de vorige parasja? Toen maakte Hasjeem de bomen. Nu zoekt de duif er één.

Wist je dat… - … het Iwriet woord ma-boel een grote overstroming betekent? - … er een bera-cha is over de regenboog? - … Hasjeem de regenboog natuurlijk al veel eerder had gemaakt? - … Hasjeem pas nu — na de ma-boel — de regenboog tot herkenningsteken maakte, dat Hij de wereld nooit meer zou vernietigen?

Woord van de week: Teva — Ark

De regenboog in de auto

Mosje en Mirjam zaten achter in de auto. Mama reed, en Papa las een boek waarin de weg stond. Plotseling keken ze achteruit. Wat zagen ze daar? Allemaal kleuren in de wolken! Dat was natuurlijk de regenboog.

Mirjam dacht meteen aan de ma-boel — die grote overstroming uit de Tora. Snel zei ze de bera-cha. Toen begreep Mosje dat hij vergeten was de bera-cha te zeggen. Gelukkig had hij zijn keppeltje op, dus zei hij de bera-cha ook. Want die hadden ze op school geleerd.

Papa keek op uit zijn boek. „Weten jullie waarom wij een bera-cha zeggen over de regenboog?" vroeg hij. Omdat wij heel dankbaar zijn dat Hasjeem de wereld heel laat. Dat is heel belangrijk. Ook voor ons. Want wij moeten de wereld ook heel laten. Wij mogen niets kapot maken wat andere mensen nog kunnen gebruiken. In onze tijd worden er veel te veel dingen zomaar kapot gemaakt, en er wordt veel te veel eten zomaar weggegooid. Denk ook eens aan kinderen die maar heel weinig te eten hebben.

Vraag aan jou: Waaraan denken wij, als wij een regenboog zien?

Sjabbat Sjalom!

Voor papa en mama: Vraag uw kind vanavond: wat hebben wij deze week weggegooid dat nog goed was?

No-ach baut ein Schiff

Habt ihr schon einmal von No-ach gehört? No-ach baute ein Schiff — ein riesengroßes Schiff. Haschem selbst hatte es ihm aufgetragen.

Haschem hatte No-ach erzählt, wie schlecht die Menschen geworden waren. Sie bestahlen einander. Sie belogen einander. Sie waren kalt und unfreundlich, und jeder dachte nur noch an sich. Ein Einziger war noch gut geblieben: No-ach — und seine Kinder natürlich.

Eines Tages sagte Haschem zu No-ach: Bau ein großes Schiff. Dieses Schiff nennen wir die Tewa — die Arche. Die Arche des No-ach.

Denn Haschem würde die ganze Welt unter Wasser setzen. No-ach aber sollte trocken bleiben, No-ach und alle Tiere — sie sollten gerettet werden. Darum baute No-ach ein Schiff, drei Stockwerke hoch, mit Kammern für alle Tiere und für seine Familie. Und die Arche wuchs und wuchs und wurde riesengroß.

Alle Freunde und Nachbarn kamen vorbei und fragten: „No-ach, was baust du da?" — „Ein Schiff", sagte No-ach, „denn bald kommt eine große Überschwemmung. Haschem ist zornig auf die schlechten Menschen, die nie etwas für einen anderen übrig haben." Aber die Leute lachten ihn aus. Eine Überschwemmung? Das glaubte keiner.

Dann schickte Haschem die Tiere zur Arche. Was für ein Gedränge das war! Von den nicht koscheren Tieren kamen je zwei: zwei Eichhörnchen, zwei Spinnen, zwei Elefanten. Von den koscheren Tieren kamen je vierzehn: vierzehn Kühe, vierzehn Schafe, vierzehn Hühner. Jedes Tier bekam seinen eigenen Platz und sein eigenes Futter — dafür sorgten No-ach und seine Familie, Tag für Tag.

Und dann kam der Regen. Was für ein Regen! Das Wasser stürzte vom Himmel, eimerweise, und auch aus der Erde stieg es herauf. Da erschraken die Menschen — aber nun war es zu spät. Niemand hatte ein Schiff gebaut. Nur No-ach. Und so wurde nur No-ach gerettet, und mit ihm, zum Glück, alle Tiere.

Es regnete und regnete, bis die ganze Welt unter Wasser lag. Sogar der höchste Berg war verschwunden. Als der Regen endlich aufhörte, öffnete No-ach ein Fenster in der Arche und schaute hinaus — nach links, nach rechts, nach allen Seiten. Nichts als Wasser. Doch langsam, ganz langsam, trocknete die Erde.

Zuerst schickte No-ach einen schwarzen Vogel aus, einen Raben. Der Rabe kam zurück: kein trockenes Fleckchen Land, kein Baum, nirgends. Später schickte No-ach eine Taube. Und die Taube kam wieder — mit einem Zweiglein im Schnabel! Da wusste No-ach: Auf der Erde wachsen wieder Bäume.

Erinnerst du dich an den letzten Wochenabschnitt? Da machte Haschem die Bäume. Jetzt sucht die Taube einen davon.

Wusstest du, dass… - … das hebräische Wort Ma-bul eine große Überschwemmung bedeutet? - … es eine Bera-cha über den Regenbogen gibt? - … Haschem den Regenbogen natürlich schon viel früher gemacht hatte? - … Haschem erst jetzt — nach dem Ma-bul — den Regenbogen zum Zeichen machte, dass Er die Welt nie wieder zerstören würde?

Wort der Woche: Tewa — Arche

Der Regenbogen im Auto

Mosje und Mirjam saßen hinten im Auto. Mama fuhr, und Papa las in dem Buch, in dem der Weg stand. Auf einmal drehten sich die beiden um — und was sahen sie da? Farben! Lauter Farben, mitten in den Wolken. Der Regenbogen.

Mirjam dachte sofort an den Ma-bul, an die große Überschwemmung aus der Tora, und sagte schnell die Bera-cha. Da merkte Mosje, dass er sie ganz vergessen hatte. Zum Glück saß seine Kippa auf dem Kopf — also sagte auch er die Bera-cha. In der Schule hatten sie sie ja gelernt.

Papa schaute von seinem Buch auf. „Wisst ihr eigentlich", fragte er, „warum wir über den Regenbogen eine Bera-cha sagen?"

Weil wir dankbar sind, dass Haschem die Welt ganz lässt. Das ist wichtig — auch für uns. Denn auch wir sollen die Welt ganz lassen. Nichts kaputt machen, was ein anderer noch gebrauchen kann. Und heute? Heute wird viel zu viel einfach kaputt gemacht, und viel zu viel Essen landet im Müll. Denk einmal an die Kinder, die kaum etwas zu essen haben.

Frage an dich: Woran denken wir, wenn wir einen Regenbogen sehen?

Schabbat Schalom!

Für Papa und Mama: Fragen Sie Ihr Kind heute Abend: Was haben wir diese Woche weggeworfen, das noch gut war?

Noach Builds a Ship

Have you ever heard of Noach? Noach built a ship — an enormous ship. Hashem Himself had told him to build it.

Hashem had told Noach how bad the people had become. They stole from one another. They lied to one another. They were cold and unkind, and each one thought only of himself. One man alone was still good: Noach — and his children, of course.

One day Hashem said to Noach: Build a great ship. That ship we call the Teivah — the Ark. Noach's Ark.

For Hashem was going to cover the whole world with water. But Noach was to stay dry — Noach and all the animals; they were to be saved. So Noach built a ship three floors high, with rooms for all the animals and for his family. And the Ark grew and grew, until it was enormous.

All his friends and neighbours came by and asked: "Noach, what are you building?" — "A ship," said Noach, "for a great flood is coming. Hashem is angry with the wicked people who never do anything for anyone else." But the people only laughed at him. A flood? Nobody believed it.

Then Hashem sent the animals to the Ark. What a crowd came pushing in! Of the animals that are not kosher came two of each kind: two squirrels, two spiders, two elephants. Of the kosher animals came fourteen of each: fourteen cows, fourteen sheep, fourteen chickens. Every animal was given its own place and its own food — Noach and his family saw to that, day after day.

And then came the rain. What rain it was! Water poured from the sky by the bucketful, and water rose up out of the ground below. Now the people were afraid — but now it was too late. Nobody had built a ship. Only Noach. And so only Noach was saved, and with him, happily, all the animals.

It rained and it rained, until the whole world lay under water. Even the highest mountain had disappeared. When at last the rain stopped, Noach opened a window in the Ark and looked out — left, right, on every side. Nothing but water. But slowly, ever so slowly, the earth began to dry.

First Noach sent out a black bird, a raven. The raven came back: not a dry patch of land, not a tree, nowhere. Later Noach sent out a dove. And the dove returned — with a little twig in her beak! Then Noach knew: trees were growing on the earth again.

Do you remember the last parashah? Hashem made the trees then. Now the dove is looking for one.

Did you know… - … that the Hebrew word ma-bul means a great flood? - … that there is a berachah to say when you see a rainbow? - … that Hashem had of course made the rainbow much earlier? - … that only now — after the mabul — Hashem made the rainbow into a sign that He would never destroy the world again?

Word of the week: Teivah — Ark

The Rainbow in the Car

Moshe and Miriam sat in the back of the car. Mama was driving, and Papa was reading the book that showed the way. Suddenly the two of them turned around — and what did they see? Colours! Colours upon colours, right in the clouds. The rainbow.

Miriam thought at once of the mabul, the great flood from the Torah, and quickly said the berachah. Then Moshe realised he had forgotten it altogether. Luckily his kippah was on his head — so he said the berachah too. They had learned it at school, after all.

Papa looked up from his book. "Do you know," he asked, "why we say a berachah over the rainbow?"

Because we are grateful that Hashem keeps the world whole. That matters — for us as well. For we too must keep the world whole, and break nothing that someone else could still use. And today? Today far too much gets broken just like that, and far too much food lands in the bin. Think of the children who have hardly anything to eat.

A question for you: What do we think of when we see a rainbow?

Shabbat Shalom!

For parents: Ask your child tonight: what did we throw away this week that was still good?

Ноах строит корабль

Слышал ли ты когда-нибудь про Ноаха? Ноах построил корабль — огромный корабль. Сам Ашем велел ему строить.

Ашем рассказал Ноаху, какими плохими стали люди. Они крали друг у друга. Они лгали друг другу. Они стали холодными и недобрыми, и каждый думал только о себе. Один-единственный человек оставался хорошим: Ноах — и его дети, конечно.

И вот однажды Ашем сказал Ноаху: построй большой корабль. Этот корабль мы называем тейва — ковчег. Ковчег Ноаха.

Ведь Ашем собирался покрыть водой весь мир. А Ноах должен был остаться сухим — Ноах и все животные: им предстояло спастись. И Ноах построил корабль в три этажа, с комнатами для всех зверей и для своей семьи. Ковчег рос и рос — и стал огромным.

Друзья и соседи приходили и спрашивали: «Ноах, что это ты строишь?» — «Корабль, — отвечал Ноах. — Скоро будет великое наводнение. Ашем разгневан на злых людей, которые никогда ничего не делают для других». Но люди только смеялись. Наводнение? Никто не верил.

Тогда Ашем послал к ковчегу животных. Вот это была толчея! Из некошерных животных пришло по паре: две белки, два паука, два слона. Из кошерных — по четырнадцать: четырнадцать коров, четырнадцать овец, четырнадцать кур. Каждому зверю — своё место и своя еда; об этом заботились Ноах и его семья, день за днём.

А потом хлынул дождь. Какой дождь! Вода лилась с неба вёдрами, и снизу, из земли, тоже поднималась вода. Тут люди испугались — но было поздно. Никто ведь не построил корабля. Только Ноах. И спасся один Ноах, а с ним, к счастью, все животные.

Дождь шёл и шёл, пока весь мир не скрылся под водой. Исчезла даже самая высокая гора. Когда дождь наконец перестал, Ноах открыл в ковчеге окно и посмотрел — налево, направо, во все стороны. Кругом одна вода. Но медленно, очень медленно земля начала высыхать.

Сначала Ноах выпустил чёрную птицу — ворона. Ворон вернулся: ни сухого клочка земли, ни дерева — нигде. Позже Ноах выпустил голубку. И голубка прилетела назад — с веточкой в клюве! Тогда Ноах понял: на земле снова растут деревья.

Помнишь прошлую главу? Тогда Ашем создал деревья. Теперь голубка ищет одно из них.

А ты знал, что… - … слово мабуль на иврите означает великое наводнение? - … есть особая бераха, которую говорят, увидев радугу? - … Ашем, конечно, создал радугу гораздо раньше? - … только теперь — после мабуля — Ашем сделал радугу знаком того, что Он никогда больше не разрушит мир?

Слово недели: тейва — ковчег

Радуга в машине

Моше и Мирьям сидели на заднем сиденье. Мама вела машину, папа читал книгу, в которой была нарисована дорога. Вдруг оба обернулись — и что же они увидели? Цвета! Сколько цветов — прямо в облаках. Радуга.

Мирьям сразу вспомнила про мабуль, про великое наводнение из Торы, — и быстро сказала бераху. Тут Моше понял, что совсем про неё забыл. К счастью, кипа была у него на голове — и он тоже сказал бераху. Ведь их учили этому в школе.

Папа поднял глаза от книги. «А знаете ли вы, — спросил он, — почему над радугой говорят бераху?»

Потому что мы благодарны Ашему за то, что Он хранит мир целым. Это важно — и для нас тоже. Ведь и мы должны беречь мир: не ломать того, что ещё может пригодиться другому. А сегодня? Сегодня слишком много ломают просто так, и слишком много еды летит в мусор. Подумай о детях, которым почти нечего есть.

Вопрос тебе: О чём мы думаем, когда видим радугу?

Шабат шалом!

Для папы и мамы: спросите ребёнка сегодня вечером: что мы выбросили на этой неделе, что ещё было хорошим?

Noa'h construit un bateau

As-tu déjà entendu parler de Noa'h ? Noa'h construisit un bateau — un bateau immense. C'était Hachem Lui-même qui le lui avait demandé.

Hachem avait raconté à Noa'h combien les hommes étaient devenus mauvais. Ils se volaient. Ils se mentaient. Ils étaient devenus froids et méchants, et chacun ne pensait plus qu'à lui-même. Un seul homme était resté bon : Noa'h — et ses enfants, bien sûr.

Un jour, Hachem dit à Noa'h : construis un grand bateau. Ce bateau, nous l'appelons la téva — l'arche. L'arche de Noa'h.

Car Hachem allait recouvrir d'eau le monde entier. Mais Noa'h devait rester au sec — Noa'h et tous les animaux : eux seraient sauvés. Alors Noa'h construisit un bateau haut de trois étages, avec des chambres pour tous les animaux et pour sa famille. Et l'arche grandit, grandit — jusqu'à devenir immense.

Les amis et les voisins passaient le voir et demandaient : « Noa'h, que construis-tu là ? » — « Un bateau, répondait Noa'h, car une grande inondation approche. Hachem est en colère contre les gens méchants, qui ne font jamais rien pour les autres. » Mais on se moquait de lui. Une inondation ? Personne n'y croyait.

Alors Hachem envoya les animaux vers l'arche. Quelle bousculade ! Des animaux non cachères, il en vint deux de chaque espèce : deux écureuils, deux araignées, deux éléphants. Des animaux cachères, il en vint quatorze : quatorze vaches, quatorze moutons, quatorze poules. Chaque animal reçut sa place et sa nourriture — Noa'h et sa famille y veillaient, jour après jour.

Puis la pluie arriva. Et quelle pluie ! L'eau tombait du ciel à pleins seaux, et de la terre aussi l'eau montait. Alors les gens prirent peur — mais il était trop tard. Personne n'avait construit de bateau. Seulement Noa'h. Ainsi, seul Noa'h fut sauvé — et avec lui, heureusement, tous les animaux.

Il plut, il plut encore, jusqu'à ce que le monde entier disparaisse sous l'eau. Même la plus haute montagne avait disparu. Quand la pluie cessa enfin, Noa'h ouvrit une fenêtre de l'arche et regarda — à gauche, à droite, de tous les côtés. Rien que de l'eau. Mais lentement, tout doucement, la terre séchait.

Noa'h envoya d'abord un oiseau noir, un corbeau. Le corbeau revint : pas un coin de terre sèche, pas un arbre, nulle part. Plus tard, Noa'h envoya une colombe. Et la colombe revint — une petite branche au bec ! Alors Noa'h le sut : sur la terre, les arbres poussaient de nouveau.

Te souviens-tu de la paracha précédente ? Hachem y créait les arbres. Maintenant, la colombe en cherche un.

Savais-tu que… - … le mot hébreu mabboul veut dire une grande inondation ? - … il existe une berakha à dire quand on voit un arc-en-ciel ? - … Hachem avait bien sûr créé l'arc-en-ciel beaucoup plus tôt ? - … c'est seulement maintenant — après le mabboul — que Hachem fit de l'arc-en-ciel le signe qu'Il ne détruirait plus jamais le monde ?

Mot de la semaine : téva — arche

L'arc-en-ciel dans la voiture

Moché et Miriam étaient assis à l'arrière de la voiture. Maman conduisait, papa lisait le livre où se trouvait la route. Soudain, tous deux se retournèrent — et que virent-ils ? Des couleurs ! Des couleurs partout, en plein milieu des nuages. L'arc-en-ciel.

Miriam pensa aussitôt au mabboul, à la grande inondation de la Torah — et vite, elle dit la berakha. Alors Moché s'aperçut qu'il l'avait tout à fait oubliée. Par bonheur, sa kippa était sur sa tête — et il dit la berakha lui aussi. On la leur avait apprise à l'école.

Papa leva les yeux de son livre. « Savez-vous, demanda-t-il, pourquoi nous disons une berakha sur l'arc-en-ciel ? »

Parce que nous sommes reconnaissants que Hachem garde le monde entier. C'est important — pour nous aussi. Car nous aussi, nous devons garder le monde entier : ne rien casser de ce qui peut encore servir à un autre. Et aujourd'hui ? Aujourd'hui, on casse bien trop de choses, et bien trop de nourriture finit à la poubelle. Pense aux enfants qui n'ont presque rien à manger.

Question pour toi : À quoi pensons-nous quand nous voyons un arc-en-ciel ?

Chabbat Chalom !

Pour les parents : demandez ce soir à votre enfant : qu'avons-nous jeté cette semaine qui était encore bon ?

Uw reactieIhre Rückmeldung

Wat wilt u doorgeven?Was möchten Sie mitteilen?

Hoe goed vindt u de inhoud? (0–10) Wie gut finden Sie den Inhalt? (0–10)

Hoe bevalt u de vormgeving? (0–10) Wie gefällt Ihnen die Gestaltung? (0–10)

GoedkeuringFreigabe

Uw tekst wordt tijdens het typen lokaal bewaard en gaat niet verloren. Ihr Text wird beim Tippen lokal gesichert und geht nicht verloren.

2 · Deel 2 (8–10) · De toren van BavelBand 2 (8–10) · Der Turm von Bawel

Uw tekst 2b. Eén verschuiving: Ariëlla's zin over het afgodsbeeld met het zwaard staat nu in deel 3, waar hij bij de vier groepen hoort.Ihr Text 2b. Eine Verschiebung: Ariellas Satz über das Götzenbild mit dem Schwert steht jetzt in Band 3, wo er zu den vier Gruppen gehört.

De toren van Bavel

Na de maboel (zondvloed, grote overstroming) waren er weer veel mensen op de wereld. Ze spraken allemaal dezelfde taal, Iwriet. Dat was makkelijk. Je kon gewoon je eigen taal spreken met iemand uit een ander land. Maar er waren in die tijd nog geen andere landen, want alle mensen woonden vlak bij elkaar in een heel groot dal in Bawel, dat ook wel Babylonië genoemd wordt (tegenwoordig ligt daar Irak).

De mensen na de maboel waren ook niet goed. Ze waren bij elkaar gaan wonen omdat ze bang waren geworden voor G'd na de maboel. Ze waren het er niet mee eens dat ze moesten luisteren naar Hasjeem en niet mochten doen waar ze zin in hadden. Ze kwamen in opstand. Hun koning Nimrod zei: „Waarom moet Hasjeem de baas spelen over ons? Laten wíj de baas spelen over Hasjeem! Laten we een enorme toren bouwen, die zo hoog is dat we tegen Hasjeem in de hemel kunnen vechten. Als we eenmaal in de hemel zijn, kunnen wij de macht overnemen."

Omdat ze allemaal dezelfde taal spraken, waren ze het al snel met elkaar eens. Ze vonden het allemaal een goed idee. Ze bakten stenen, en binnen de kortste keren was de toren zo hoog dat de top in de wolken verdween. De Toren van Babel, de migdal Bawel, werd een top-project.

Ze werkten wel goed samen, maar het werd toch een onmenselijke maatschappij. Als er een timmerman van de toren naar beneden viel, lag daar niemand wakker van. Maar als er een steen naar beneden viel en brak, begon iedereen te huilen. Dat was natuurlijk niet goed.

Hasjeem vond het ook erg dat de mensen Hem niet dankbaar waren en zelfs tegen Hem wilden vechten. Dat kan natuurlijk niet, want Hasjeem is onzichtbaar — maar dat wisten de mensen toen niet.

„Ik zal ze een lesje leren", zei Hasjeem. „Vanaf nu zal iedereen een andere taal gaan spreken. Als de een om een hamer vraagt, zal de ander denken dat hij een steen moet aangeven. En als iemand om een steen vraagt, zal zijn buurman denken dat hij een zaag vraagt."

Zo ontstond een enorme spraakverwarring. „Wat brabbel jij nou?", vroeg de een aan de ander. Maar de ander brabbelde iets onverstaanbaars terug. Zo kreeg iedereen ruzie met iedereen. Ze begonnen vreselijk tegen elkaar te schreeuwen en gingen met elkaar vechten. Het werd een gevecht van iedereen tegen iedereen.

Er was geen gein meer aan de hele torenbouw. Alle mensen verlieten de bouwplaats. Ze verhuisden naar een ander land, waar ze niet gestoord zouden worden door mensen met een andere taal. Zo zijn de verschillende volkeren ontstaan en de verschillende landen. Dat was ook de bedoeling van Hasjeem.

Weet je nog — de maboel? No-ach werd gered. Dit verhaal begint vlak daarna.

Wist je dat… - … de eerste taal die op de wereld gesproken werd Iwriet was? - … die ene taal de reden was dat zij dat enorme bouwproject van de Toren van Babel, de migdal Bawel, goed konden uitvoeren? - … Awraham de eerste was die protesteerde tegen die onmenselijke bouwplannen? - … de mensen uit Bawel Awraham zelfs wilden doden omdat hij het helemaal oneens was met hun plannetjes?

Woord van de week: migdal — toren

Waarom luisterde niemand?

Eli: „Ik denk dat niemand naar Awrahams protesten luisterde omdat ze zijn Iwriet niet konden verstaan!"

Ariella: „Wat een onzin. Iedereen sprak Iwriet. Dat was de taal die Hasjeem met de mensen sprak vanaf Adam en Chawa in het Paradijs, Gan Eden. Ze wilden niet luisteren naar Awraham omdat ze helemaal enthousiast waren van hun eigen plan. Ze wilden gewoon niet naar Hasjeem luisteren. Dus luisterden ze ook niet naar Awraham."

Asaf: „Dat zie je vaak bij newie'iem — profeten!"

Ita: „Dat komt omdat zij altijd de waarheid zeggen, en die willen de meeste mensen niet horen."

Ronny: „Ze lachten Awraham ook uit omdat hij geen kinderen kon krijgen!"

Vraag aan jou: Waarom is het zo moeilijk om te luisteren naar mensen die iets waars vertellen wat je liever niet wilt horen?

Sjabbat Sjalom!

Voor papa en mama: Vraag aan tafel: wanneer kreeg jij voor het laatst een waarschuwing waar je niet naar wilde luisteren — en wat gebeurde er toen?

Der Turm von Bawel

Nach dem Mabul (Sintflut, große Überschwemmung) gab es wieder viele Menschen auf der Welt. Sie sprachen alle dieselbe Sprache, Iwrit. Das war praktisch. Man konnte einfach die eigene Sprache mit jemandem aus einem anderen Land sprechen. Aber andere Länder gab es damals noch gar nicht, denn alle Menschen wohnten dicht beieinander in einem sehr großen Tal in Bawel, das auch Babylonien genannt wird (heute liegt dort der Irak).

Die Menschen nach dem Mabul waren auch nicht gut. Sie waren zusammengezogen, weil sie nach dem Mabul Angst vor G'tt bekommen hatten. Sie waren nicht damit einverstanden, dass sie auf Haschem hören mussten und nicht einfach tun durften, wozu sie Lust hatten. Sie lehnten sich auf. Ihr König Nimrod sagte: „Warum soll Haschem über uns bestimmen? Lasst úns über Haschem bestimmen! Lasst uns einen riesigen Turm bauen, so hoch, dass wir gegen Haschem im Himmel kämpfen können. Wenn wir erst einmal im Himmel sind, können wir die Macht übernehmen."

Weil alle dieselbe Sprache sprachen, waren sie sich schnell einig. Alle fanden es eine gute Idee. Sie backten Steine, und in kürzester Zeit war der Turm so hoch, dass die Spitze in den Wolken verschwand. Der Turm von Babel, der migdal Bawel, wurde ein Riesenprojekt.

Sie arbeiteten gut zusammen, und trotzdem wurde es eine unmenschliche Gesellschaft. Wenn ein Zimmermann vom Turm herunterfiel, kümmerte das niemanden. Aber wenn ein Stein herunterfiel und zerbrach, fingen alle an zu weinen. Das war natürlich nicht gut.

Haschem fand es auch schlimm, dass die Menschen Ihm nicht dankbar waren und sogar gegen Ihn kämpfen wollten. Das geht natürlich gar nicht, denn Haschem ist unsichtbar — aber das wussten die Menschen damals nicht.

„Ich werde ihnen eine Lektion erteilen", sagte Haschem. „Von jetzt an wird jeder eine andere Sprache sprechen. Wenn der eine um einen Hammer bittet, wird der andere denken, er solle einen Stein anreichen. Und wenn jemand um einen Stein bittet, wird sein Nachbar denken, er verlange eine Säge."

So entstand eine gewaltige Sprachverwirrung. „Was brabbelst du denn da?", fragte der eine den anderen. Aber der andere brabbelte etwas Unverständliches zurück. So bekam jeder mit jedem Streit. Sie schrien einander furchtbar an und begannen zu kämpfen. Es wurde ein Kampf von allen gegen alle.

Am ganzen Turmbau war nichts Schönes mehr. Alle Menschen verließen die Baustelle. Sie zogen in ein anderes Land, wo niemand sie stören würde, der eine andere Sprache sprach. So sind die verschiedenen Völker entstanden und die verschiedenen Länder. Das war auch die Absicht von Haschem.

Erinnerst du dich — der Mabul? No-ach wurde gerettet. Diese Geschichte beginnt kurz danach.

Wusstest du, dass… - … die erste Sprache, die auf der Welt gesprochen wurde, Iwrit war? - … diese eine Sprache der Grund war, dass sie das riesige Bauprojekt des Turms von Babel, des migdal Bawel, so gut ausführen konnten? - … Awraham der Erste war, der gegen diese unmenschlichen Baupläne protestierte? - … die Menschen aus Bawel Awraham sogar töten wollten, weil er mit ihren Plänen ganz und gar nicht einverstanden war?

Wort der Woche: migdal — Turm

Warum hörte niemand zu?

Eli: „Ich glaube, niemand hörte auf Awrahams Proteste, weil sie sein Iwrit nicht verstehen konnten!"

Ariella: „So ein Unsinn. Alle sprachen Iwrit. Das war die Sprache, die Haschem mit den Menschen sprach, seit Adam und Chawa im Paradies, Gan Eden. Sie wollten nicht auf Awraham hören, weil sie ganz begeistert von ihrem eigenen Plan waren. Sie wollten einfach nicht auf Haschem hören. Also hörten sie auch nicht auf Awraham."

Asaf: „Das sieht man oft bei Newiim — Propheten!"

Ita: „Das kommt daher, dass sie immer die Wahrheit sagen — und die wollen die meisten Menschen nicht hören."

Ronny: „Sie lachten Awraham auch aus, weil er keine Kinder bekommen konnte!"

Frage an dich: Warum ist es so schwer, auf Menschen zu hören, die etwas Wahres sagen, das man lieber nicht hören will?

Schabbat Schalom!

Für Papa und Mama: Fragen Sie bei Tisch: Wann hast du zuletzt eine Warnung bekommen, auf die du nicht hören wolltest — und was geschah dann?

The Tower of Bavel

After the mabul (the great flood) there were many people in the world again. They all spoke the same language, Ivrit. That was easy. You could simply speak your own language with someone from another country. But in those days there were no other countries yet, because all the people lived close together in one very large valley in Bavel, also called Babylonia (today Iraq lies there).

The people after the mabul were not good either. They had moved close together because, after the mabul, they had become afraid of G-d. They did not agree that they had to listen to Hashem and could not simply do whatever they pleased. They rebelled. Their king Nimrod said: "Why should Hashem rule over us? Let us rule over Hashem! Let us build an enormous tower, so high that we can fight Hashem in heaven. Once we are in heaven, we can take over."

Because they all spoke the same language, they quickly agreed. They all thought it a fine idea. They baked bricks, and in no time the tower was so high that its top disappeared into the clouds. The Tower of Babel, the migdal Bavel, became a giant project.

They worked well together — and yet it became an inhuman society. If a carpenter fell down from the tower, nobody lost any sleep over it. But if a brick fell down and broke, everyone began to cry. That, of course, was not good.

Hashem was also grieved that the people were not grateful to Him and even wanted to fight against Him. That is impossible, of course, for Hashem is invisible — but the people did not know that then.

"I shall teach them a lesson," said Hashem. "From now on, everyone will speak a different language. When one asks for a hammer, the other will think he must pass a brick. And when someone asks for a brick, his neighbour will think he wants a saw."

So an enormous confusion of tongues arose. "What are you babbling?" one asked the other. But the other babbled something unintelligible back. Everyone began to quarrel with everyone. They screamed at each other terribly and began to fight. It became a fight of all against all.

There was no joy left in the tower-building. All the people left the building site. They moved to other lands, where nobody with a different language would disturb them. That is how the different peoples came to be, and the different countries. And that was Hashem's intention.

Do you remember — the mabul? Noach was saved. This story begins just after it.

Did you know… - … that the first language spoken in the world was Ivrit? - … that this one language was the reason they could carry out that enormous building project, the Tower of Babel, the migdal Bavel, so well? - … that Avraham was the first to protest against those inhuman building plans? - … that the people of Bavel even wanted to kill Avraham because he completely disagreed with their schemes?

Word of the week: migdal — tower

Why did nobody listen?

Eli: "I think nobody listened to Avraham's protests because they couldn't understand his Ivrit!"

Ariella: "What nonsense. Everyone spoke Ivrit. That was the language Hashem spoke with people from Adam and Chava in Paradise, Gan Eden. They didn't want to listen to Avraham because they were completely thrilled with their own plan. They simply didn't want to listen to Hashem. So they didn't listen to Avraham either."

Asaf: "You often see that with nevi'im — prophets!"

Ita: "That's because they always tell the truth, and most people don't want to hear it."

Ronny: "They also laughed at Avraham because he couldn't have children!"

A question for you: Why is it so hard to listen to people who tell you something true that you would rather not hear?

Shabbat Shalom!

For parents: Ask at the table: when did you last get a warning you didn't want to listen to — and what happened then?

Башня Бавеля

После мабуля (великого потопа) на земле снова стало много людей. Все они говорили на одном языке — на иврите. Это было удобно. Можно было просто говорить на своём языке с человеком из другой страны. Но других стран тогда ещё не было: все люди жили рядом друг с другом, в одной огромной долине в Бавеле, который называют также Вавилонией (сегодня там Ирак).

Люди после мабуля тоже не были хорошими. Они поселились вместе, потому что после мабуля стали бояться Б-га. Они не хотели слушаться Ашема и не соглашались с тем, что нельзя делать всё, что вздумается. Они восстали. Их царь Нимрод сказал: «Почему Ашем должен править нами? Пусть лучше мы будем править Ашемом! Построим огромную башню — такую высокую, чтобы мы могли воевать с Ашемом на небе. А когда мы окажемся на небе, мы возьмём власть себе».

Поскольку все говорили на одном языке, они быстро договорились. Всем эта идея понравилась. Они стали обжигать кирпичи, и очень скоро башня стала такой высокой, что её вершина скрылась в облаках. Башня Бавеля — мигдаль Бавель — стала гигантской стройкой.

Работали они дружно, и всё же общество стало бесчеловечным. Если плотник падал с башни, никто и глазом не моргал. Но если падал и разбивался кирпич — все начинали плакать. Это, конечно, было очень плохо.

Ашему было горько, что люди не благодарны Ему и даже хотят с Ним воевать. Это, конечно, невозможно: Ашем невидим — но тогда люди этого не знали.

«Я преподам им урок, — сказал Ашем. — Отныне каждый будет говорить на другом языке. Один попросит молоток, а другой подумает, что надо подать кирпич. А если кто-то попросит кирпич, сосед решит, что он просит пилу».

Так возникла великая путаница языков. «Что ты там бормочешь?» — спрашивал один другого. Но тот бормотал в ответ что-то непонятное. Все перессорились со всеми. Люди страшно кричали друг на друга и начали драться. Началась война всех против всех.

Стройка перестала приносить радость. Все люди покинули строительную площадку. Они разъехались по разным землям, где их не будут беспокоить люди с другим языком. Так возникли разные народы и разные страны. И таков был замысел Ашема.

Помнишь — мабуль? Ноах спасся. Эта история начинается сразу после него.

А ты знал, что… - … первым языком, на котором говорили в мире, был иврит? - … именно один общий язык позволил им так слаженно строить огромную башню — мигдаль Бавель? - … Аврагам был первым, кто выступил против этих бесчеловечных планов? - … люди Бавеля даже хотели убить Аврагама за то, что он был совершенно не согласен с их затеями?

Слово недели: мигдаль — башня

Почему никто не слушал?

Эли: «Я думаю, никто не слушал Аврагама, потому что они не понимали его иврит!»

Ариэлла: «Какая чепуха. Все говорили на иврите. Это был язык, на котором Ашем говорил с людьми со времён Адама и Хавы в раю, в Ган Эдене. Они не хотели слушать Аврагама, потому что были в восторге от собственного плана. Они просто не хотели слушать Ашема. Поэтому и Аврагама не слушали».

Асаф: «Так часто бывает с невиим — пророками!»

Ита: «Это потому, что они всегда говорят правду, а правду большинство людей слышать не хочет».

Ронни: «Над Аврагамом ещё и смеялись, потому что у него не было детей!»

Вопрос тебе: Почему так трудно слушать людей, которые говорят правду, которую не хочется слышать?

Шабат шалом!

Для папы и мамы: спросите за столом: когда ты в последний раз получил предупреждение, которое не хотел слушать, — и что случилось потом?

La tour de Bavel

Après le mabboul (le grand déluge), il y eut de nouveau beaucoup d'hommes sur la terre. Ils parlaient tous la même langue, l'ivrit. C'était pratique. On pouvait simplement parler sa propre langue avec quelqu'un d'un autre pays. Mais à cette époque, il n'y avait pas encore d'autres pays : tous les hommes habitaient les uns près des autres, dans une très grande vallée à Bavel, qu'on appelle aussi la Babylonie (aujourd'hui s'y trouve l'Irak).

Les hommes d'après le mabboul n'étaient pas bons non plus. Ils s'étaient rassemblés parce qu'après le mabboul, ils avaient pris peur de D.ieu. Ils n'acceptaient pas de devoir écouter Hachem et de ne pas pouvoir faire tout ce qui leur plaisait. Ils se révoltèrent. Leur roi Nimrod dit : « Pourquoi Hachem devrait-il commander chez nous ? C'est nous qui allons commander chez Hachem ! Construisons une tour immense, si haute que nous pourrons combattre Hachem dans le ciel. Une fois au ciel, nous prendrons le pouvoir. »

Comme ils parlaient tous la même langue, ils furent vite d'accord. Tous trouvèrent l'idée excellente. Ils cuisirent des briques, et en très peu de temps la tour fut si haute que son sommet disparut dans les nuages. La tour de Babel, le migdal Bavel, devint un chantier gigantesque.

Ils travaillaient bien ensemble — et pourtant la société devint inhumaine. Quand un charpentier tombait de la tour, personne ne s'en souciait. Mais quand une brique tombait et se cassait, tout le monde se mettait à pleurer. Cela, bien sûr, n'était pas bien.

Hachem trouvait grave, Lui aussi, que les hommes ne Lui soient pas reconnaissants et veuillent même Le combattre. C'est impossible, bien sûr, car Hachem est invisible — mais les hommes de ce temps-là ne le savaient pas.

« Je vais leur donner une leçon, dit Hachem. Désormais, chacun parlera une langue différente. Quand l'un demandera un marteau, l'autre croira qu'il faut passer une brique. Et quand quelqu'un demandera une brique, son voisin croira qu'il demande une scie. »

Ainsi naquit une immense confusion des langues. « Qu'est-ce que tu baragouines ? » demandait l'un à l'autre. Mais l'autre baragouinait en retour quelque chose d'incompréhensible. Chacun se disputa avec chacun. Ils se mirent à crier terriblement et à se battre. Ce fut une bataille de tous contre tous.

Le chantier n'amusait plus personne. Tous les hommes quittèrent la tour. Ils partirent vers d'autres pays, où personne ne viendrait les déranger avec une autre langue. C'est ainsi que naquirent les différents peuples et les différents pays. Et c'était bien l'intention de Hachem.

Te souviens-tu — le mabboul ? Noa'h fut sauvé. Cette histoire commence juste après.

Savais-tu que… - … la première langue parlée au monde était l'ivrit ? - … c'est cette langue unique qui leur permit de si bien mener cet énorme chantier, la tour de Babel, le migdal Bavel ? - … Avraham fut le premier à protester contre ces projets inhumains ? - … les gens de Bavel voulaient même tuer Avraham parce qu'il était en total désaccord avec leurs plans ?

Mot de la semaine : migdal — tour

Pourquoi personne n'écoutait-il ?

Eli : « Je crois que personne n'écoutait les protestations d'Avraham parce qu'ils ne comprenaient pas son ivrit ! »

Ariella : « Quelle bêtise. Tout le monde parlait l'ivrit. C'était la langue que Hachem parlait avec les hommes depuis Adam et 'Hava au paradis, le Gan Eden. Ils ne voulaient pas écouter Avraham parce qu'ils étaient enthousiasmés par leur propre projet. Ils ne voulaient tout simplement pas écouter Hachem. Alors ils n'écoutaient pas Avraham non plus. »

Assaf : « On voit souvent cela chez les nevi'im — les prophètes ! »

Ita : « C'est parce qu'ils disent toujours la vérité, et la plupart des gens ne veulent pas l'entendre. »

Ronny : « Ils se moquaient aussi d'Avraham parce qu'il ne pouvait pas avoir d'enfants ! »

Question pour toi : Pourquoi est-il si difficile d'écouter ceux qui disent une vérité qu'on préférerait ne pas entendre ?

Chabbat Chalom !

Pour les parents : demandez à table : quand as-tu reçu pour la dernière fois un avertissement que tu ne voulais pas écouter — et que s'est-il passé ensuite ?

Uw reactieIhre Rückmeldung

Wat wilt u doorgeven?Was möchten Sie mitteilen?

Hoe goed vindt u de inhoud? (0–10) Wie gut finden Sie den Inhalt? (0–10)

Hoe bevalt u de vormgeving? (0–10) Wie gefällt Ihnen die Gestaltung? (0–10)

GoedkeuringFreigabe

Uw tekst wordt tijdens het typen lokaal bewaard en gaat niet verloren. Ihr Text wird beim Tippen lokal gesichert und geht nicht verloren.

3 · Deel 3 (10–12) · Nimrod en de torenBand 3 (10–12) · Nimrod und der Turm

Uw tekst 2c met de vier groepen en hun straffen — en twee plekken waar wij niets beslissen zonder u (zie het rode kader).Ihr Text 2c mit den vier Gruppen und ihren Strafen — und zwei Stellen, an denen wir nichts ohne Sie entscheiden (siehe roter Kasten).

Nimrod en de toren

Vroeger woonden alle mensen bij elkaar en spraken ze allemaal dezelfde taal. Op een bepaald moment waren zij uit hun landen van herkomst weggetrokken naar het oosten, naar Sjinar in Bavel, Babylonië — het huidige Irak. Hasjeems gezag hadden zij verworpen. Nimrod, een nakomeling van Cham, werd tot koning gekozen.

Nimrod was bekend onder drie namen. Hij werd Koesj genoemd, omdat hij een zwarte huid had. Hij heette ook Amrafel: hij had Awraham in de kalkoven gegooid. Maar hij was het meest bekend als Nimrod — die naam gaf aan dat hij iedereen in opstand liet komen tegen Hasjeem.

Nimrod verleidde iedereen tot afgoderij. Hij was een groot jager, maar dat kwam voornamelijk doordat hij de jas van Adam droeg, die zijn vader Cham had gestolen uit de Ark van Noach. Adams kleren zorgden ervoor dat de dieren zich onderwierpen aan de mens. De mensen uit die tijd wisten niet dat dát de sleutel tot Nimrods succes was. Zij meenden dat hij een natuurtalent was. Later werd Nimrod een groot generaal. Toen hij op zijn veertigste, na een overwinning, terugkeerde uit de oorlog, werd hij tot koning benoemd. Nimrod bouwde een grote stad in het dal Sjinar. Terach, de vader van Awraham, werd zijn belangrijkste generaal.

Zo doortrapt was Nimrod, dat hij zichzelf tot god verhief en eiste dat iedereen voor hem zou knielen. Hij liet een toren bouwen van ronde stenen, met stutten diep in de aarde. Daarboven plaatste hij een troon van cederhout, vastgemetseld in steen. Op de cedertroon een troon van ijzer; daarboven een van koper; daarboven een van zilver en daarboven een van goud. Op de gouden troon liet hij uiteindelijk een troon van edelstenen en parels maken. Nimrod steeg op zijn hoge troon, en alle mensen en volkeren moesten aan de voeten van zijn troon knielen.

De mensen uit de tijd van Nimrod kenden de geschiedenis van de maboel (zondvloed). Ze waren voortdurend bang dat het weer zou gebeuren. Daarom gingen ze in de vallei van Bavel wonen. Samen voelden zij zich sterk — tegenover de natuur, maar ook tegenover Hasjeem.

Zeshonderdduizend mensen bouwden mee aan de toren. Het plan voor de stad vergaten ze. Vier mensen verzetten zich tegen de torenbouw: Noach, zijn zoon Sjeem, zijn achterkleinzoon Ever en Awraham. „Tegen wie proberen jullie te vechten?" Awraham was toen 48 jaar oud. Hij liep langs de bouwput en zei tegen de bouwvakkers: „Jullie vergeten G'd, die de echte Toren is. In plaats daarvan nemen jullie een stenen toren." De mensen luisterden niet naar hem. Ze zeiden: „Kijk naar deze onvruchtbare muilezel. Hij kan geen kinderen krijgen!" Niemand stoorde zich aan de protesten. Op iedere tichelsteen schreven ze hun naam. G'd stopte hen niet — nog niet.

Weet je nog uit hoofdstuk 1 — de mens kreeg zijn plaats: de aarde bewerken en bewaren. Hier proberen mensen de plaats van Hasjeem in te nemen.

Wist je dat… - … er zeshonderdduizend mensen aan de toren meebouwden — en het plan voor de stad daarbij vergaten? - … op iedere tichelsteen een naam geschreven stond? Een gebroken steen vonden ze erger dan een gevallen timmerman. - … vier mensen zich verzetten: Noach, Sjeem, Ever en Awraham — en Awraham toen 48 jaar oud was? - … Nimrod drie namen droeg, en elke naam iets anders over hem vertelt? - … de eerste taal van de wereld Iwriet was — de taal die Hasjeem sprak met Adam en Chawa?

Woord van de week: midda keneged midda — maat voor maat

Vier groepen, vier straffen

Ariella: „In feite waren er vier partijen bij de migdal Bavel. De eerste groep zei: ‚Als er nog een maboel komt, klimmen we op de toren — dan kan het water ons niet bereiken.' De tweede groep zei: ‚Wij moeten onszelf een naam maken.' Ze wilden boven op de toren samenkomen om afgoden te dienen. De derde groep zei dat het niet juist was dat Hasjeem in Zijn eentje daar in de hemel woont: ‚We maken een afgod boven op de toren, met een zwaard in zijn hand, om te tonen dat we de oorlog aan G'd hebben verklaard.' De vierde groep geloofde alleen in natuurlijke oorzaken. Zij stelden dat elke 1656 jaar de hemel op zijn grondvesten trilt en zo een maboel veroorzaakt. Zij wilden de hemel stutten — met vier pilaren, in het oosten, het westen, het noorden en het zuiden. De oostelijke pilaar zou precies in het dal Sjinar komen. Dát was de toren van Bavel."

Eli: „Alle vier groepen kregen de straf die zij verdienden. Wie zei dat hij boven op de toren veilig was voor een volgende maboel, werd verspreid over de hele aarde. Wie van de toren een centrum voor afgoderij wilde maken, werd gestraft met de taalverwarring — juist hun gemeenschappelijke taal had dat kwaad mogelijk gemaakt. En wie de toren wilde gebruiken om oorlog te voeren tegen G'd, veranderde in apen, olifanten en demonen."

Vraag aan jou: Waarom kun je de hemel niet stutten?

Sjabbat Sjalom!

Voor papa en mama: Voor aan tafel: waar ligt de grens tussen sámen sterk zijn — en samen sterk zijn tégen iemand?

Nimrod und der Turm

Früher wohnten alle Menschen beieinander und sprachen alle dieselbe Sprache. Irgendwann waren sie aus ihren Herkunftsländern nach Osten gezogen, nach Schinar in Bawel, Babylonien — dem heutigen Irak. Haschems Autorität hatten sie verworfen. Nimrod, ein Nachkomme von Cham, wurde zum König gewählt.

Nimrod war unter drei Namen bekannt. Man nannte ihn Kusch, weil er eine schwarze Haut hatte. Er hieß auch Amrafel: Er hatte Awraham in den Kalkofen geworfen. Am bekanntesten aber war er als Nimrod — dieser Name zeigte an, dass er alle zum Aufstand gegen Haschem verführte.

Nimrod verführte alle zum Götzendienst. Er war ein großer Jäger, aber das lag vor allem daran, dass er den Mantel des Adam trug, den sein Vater Cham aus der Arche des Noach gestohlen hatte. Adams Kleider bewirkten, dass die Tiere sich dem Menschen unterwarfen. Die Menschen jener Zeit wussten nicht, dass genau das der Schlüssel zu Nimrods Erfolg war. Sie hielten ihn für ein Naturtalent. Später wurde Nimrod ein großer General. Als er mit vierzig, nach einem Sieg, aus dem Krieg zurückkehrte, wurde er zum König ernannt. Nimrod baute eine große Stadt im Tal Schinar. Terach, der Vater von Awraham, wurde sein wichtigster General.

So durchtrieben war Nimrod, dass er sich selbst zum Gott erhob und verlangte, dass alle vor ihm knieten. Er ließ einen Turm bauen aus runden Steinen, mit Stützen tief in der Erde. Darauf setzte er einen Thron aus Zedernholz, festgemauert im Stein. Auf den Zedernthron einen Thron aus Eisen; darüber einen aus Kupfer; darüber einen aus Silber und darüber einen aus Gold. Auf den goldenen Thron ließ er zuletzt einen Thron aus Edelsteinen und Perlen setzen. Nimrod stieg auf seinen hohen Thron, und alle Menschen und Völker mussten zu Füßen seines Throns knien.

Die Menschen aus Nimrods Zeit kannten die Geschichte des Mabul (der Sintflut). Sie hatten ständig Angst, dass es wieder geschehen würde. Darum zogen sie ins Tal von Bawel. Gemeinsam fühlten sie sich stark — gegenüber der Natur, aber auch gegenüber Haschem.

Sechshunderttausend Menschen bauten am Turm mit. Den Plan für die Stadt vergaßen sie. Vier Menschen widersetzten sich dem Turmbau: Noach, sein Sohn Schem, sein Urenkel Ewer und Awraham. „Gegen wen versucht ihr zu kämpfen?" Awraham war damals 48 Jahre alt. Er ging an der Baugrube entlang und sagte zu den Bauarbeitern: „Ihr vergesst G'tt, der der wahre Turm ist. Stattdessen nehmt ihr einen Turm aus Stein." Die Menschen hörten nicht auf ihn. Sie sagten: „Seht diesen unfruchtbaren Maulesel. Er kann keine Kinder bekommen!" Niemand störte sich an den Protesten. Auf jeden Ziegelstein schrieben sie ihren Namen. G'tt hielt sie nicht auf — noch nicht.

Erinnerst du dich an Kapitel 1 — der Mensch bekam seinen Platz: die Erde bearbeiten und bewahren. Hier versuchen Menschen, den Platz von Haschem einzunehmen.

Wusstest du, dass… - … sechshunderttausend Menschen am Turm mitbauten — und den Plan für die Stadt darüber vergaßen? - … auf jedem Ziegelstein ein Name stand? Einen zerbrochenen Stein fanden sie schlimmer als einen gestürzten Zimmermann. - … sich vier Menschen widersetzten: Noach, Schem, Ewer und Awraham — und Awraham damals 48 Jahre alt war? - … Nimrod drei Namen trug und jeder Name etwas anderes über ihn erzählt? - … die erste Sprache der Welt Iwrit war — die Sprache, die Haschem mit Adam und Chawa sprach?

Wort der Woche: Midda keneged Midda — Maß für Maß

Vier Gruppen, vier Strafen

Ariella: „Eigentlich gab es beim migdal Bawel vier Parteien. Die erste Gruppe sagte: ‚Wenn noch ein Mabul kommt, klettern wir auf den Turm — dann erreicht uns das Wasser nicht.' Die zweite Gruppe sagte: ‚Wir müssen uns einen Namen machen.' Sie wollten oben auf dem Turm zusammenkommen, um Götzen zu dienen. Die dritte Gruppe fand es nicht richtig, dass Haschem ganz allein dort im Himmel wohnt: ‚Wir stellen einen Götzen oben auf den Turm, mit einem Schwert in der Hand, um zu zeigen, dass wir G'tt den Krieg erklärt haben.' Die vierte Gruppe glaubte nur an natürliche Ursachen. Sie behaupteten, dass alle 1656 Jahre der Himmel in seinen Grundfesten bebt und so einen Mabul auslöst. Sie wollten den Himmel abstützen — mit vier Säulen, im Osten, Westen, Norden und Süden. Die östliche Säule sollte genau ins Tal Schinar kommen. Dás war der Turm von Bawel."

Eli: „Alle vier Gruppen bekamen die Strafe, die sie verdienten. Wer sagte, oben auf dem Turm sei er vor dem nächsten Mabul sicher, wurde über die ganze Erde zerstreut. Wer aus dem Turm ein Zentrum für Götzendienst machen wollte, wurde mit der Sprachverwirrung bestraft — gerade ihre gemeinsame Sprache hatte dieses Übel möglich gemacht. Und wer den Turm für den Krieg gegen G'tt nutzen wollte, verwandelte sich in Affen, Elefanten und Dämonen."

Frage an dich: Warum kann man den Himmel nicht abstützen?

Schabbat Schalom!

Für Papa und Mama: Für den Tisch: Wo liegt die Grenze zwischen gemeinsam stark sein — und gemeinsam stark sein gégen jemanden?

Nimrod and the Tower

Long ago, all people lived together and all spoke the same language. At a certain moment they had moved east from their homelands, to Shinar in Bavel, Babylonia — present-day Iraq. Hashem's authority they had rejected. Nimrod, a descendant of Cham, was chosen as king.

Nimrod was known by three names. He was called Kush, because he had black skin. He was also called Amrafel: he had thrown Avraham into the lime-kiln. But he was best known as Nimrod — a name which showed that he made everyone rebel against Hashem.

Nimrod led everyone into idolatry. He was a great hunter, but that was mainly because he wore the coat of Adam, which his father Cham had stolen from Noach's Ark. Adam's garments made the animals submit to man. The people of that time did not know that this was the key to Nimrod's success. They thought he was a natural talent. Later Nimrod became a great general. When, at forty, he returned victorious from war, he was made king. Nimrod built a great city in the valley of Shinar. Terach, Avraham's father, became his chief general.

So cunning was Nimrod that he raised himself up as a god and demanded that everyone kneel before him. He had a tower built of round stones, with supports deep in the earth. On top he placed a throne of cedar wood, mortared into the stone. On the cedar throne, a throne of iron; above that, one of copper; above that, one of silver, and above that, one of gold. On the golden throne he finally had a throne of jewels and pearls made. Nimrod climbed onto his high throne, and all peoples had to kneel at its feet.

The people of Nimrod's time knew the story of the mabul (the flood). They were constantly afraid it would happen again. That is why they settled in the valley of Bavel. Together they felt strong — against nature, but also against Hashem.

Six hundred thousand people helped build the tower. The plan for the city they forgot. Four men resisted the building of the tower: Noach, his son Shem, his great-grandson Ever, and Avraham. "Against whom are you trying to fight?" Avraham was 48 years old then. He walked along the building pit and said to the builders: "You are forgetting G-d, who is the true Tower. Instead you take a tower of stone." The people did not listen to him. They said: "Look at this barren mule. He cannot have children!" Nobody minded the protests. On every brick they wrote their name. G-d did not stop them — not yet.

Remember chapter 1 — man was given his place: to work the earth and to guard it. Here, people try to take the place of Hashem.

Did you know… - … that six hundred thousand people helped build the tower — and forgot the plan for the city? - … that a name was written on every brick? A broken brick upset them more than a fallen carpenter. - … that four men resisted: Noach, Shem, Ever and Avraham — and Avraham was 48 years old at the time? - … that Nimrod bore three names, and each name tells something different about him? - … that the first language of the world was Ivrit — the language Hashem spoke with Adam and Chava?

Word of the week: middah keneged middah — measure for measure

Four groups, four punishments

Ariella: "In fact there were four parties at the migdal Bavel. The first group said: 'If another mabul comes, we will climb the tower — then the water cannot reach us.' The second group said: 'We must make ourselves a name.' They wanted to gather on top of the tower to serve idols. The third group said it was not right that Hashem lives up there in heaven all alone: 'We will set an idol on top of the tower, with a sword in its hand, to show that we have declared war on G-d.' The fourth group believed only in natural causes. They claimed that every 1,656 years the heavens tremble on their foundations and so cause a mabul. They wanted to prop up the sky — with four pillars, in the east, the west, the north and the south. The eastern pillar was to stand exactly in the valley of Shinar. That was the tower of Bavel."

Eli: "All four groups received the punishment they deserved. Those who said they would be safe from the next mabul on top of the tower were scattered over the whole earth. Those who wanted to make the tower a centre of idolatry were punished with the confusion of tongues — it was precisely their common language that had made that evil possible. And those who wanted to use the tower to wage war against G-d were changed into apes, elephants and demons."

A question for you: Why can you not prop up the sky?

Shabbat Shalom!

For parents: For the table: where is the line between being strong together — and being strong together against someone?

Нимрод и башня

Когда-то все люди жили вместе и говорили на одном языке. В какой-то момент они ушли из родных мест на восток, в Шинар, в Бавель — Вавилонию, нынешний Ирак. Власть Ашема они отвергли. Царём избрали Нимрода, потомка Хама.

Нимрод был известен под тремя именами. Его называли Куш, потому что у него была чёрная кожа. Его звали и Амрафель: это он бросил Аврагама в печь для обжига извести. Но больше всего он был известен как Нимрод — это имя говорило о том, что он поднимал всех на бунт против Ашема.

Нимрод склонял всех к идолопоклонству. Он был великим охотником, но прежде всего потому, что носил одежду Адама, которую его отец Хам украл из ковчега Ноаха. Одежды Адама заставляли животных покоряться человеку. Люди того времени не знали, что именно в этом был ключ к успеху Нимрода. Они считали его самородком. Позже Нимрод стал великим полководцем. Когда в сорок лет он вернулся с войны с победой, его сделали царём. Нимрод построил большой город в долине Шинар. Терах, отец Аврагама, стал его главным военачальником.

Нимрод был так коварен, что возвысил себя до бога и потребовал, чтобы все преклонялись перед ним. Он велел построить башню из круглых камней с опорами глубоко в земле. Наверху он поставил трон из кедрового дерева, вмурованный в камень. На кедровый трон — трон из железа; выше — из меди; выше — из серебра, а выше — из золота. На золотой трон он в конце концов велел поставить трон из драгоценных камней и жемчуга. Нимрод поднялся на свой высокий трон, и все люди и народы должны были преклоняться у подножия его трона.

Люди времён Нимрода знали историю мабуля (потопа). Они постоянно боялись, что это случится снова. Поэтому они поселились в долине Бавеля. Вместе они чувствовали себя сильными — перед природой, но и перед Ашемом.

Шестьсот тысяч человек строили башню. О плане города они забыли. Четверо воспротивились стройке: Ноах, его сын Шем, его правнук Эвер и Аврагам. «С кем вы пытаетесь воевать?» Аврагаму было тогда 48 лет. Он шёл вдоль котлована и говорил строителям: «Вы забываете Б-га, который и есть настоящая Башня. Вместо этого вы берёте башню из камня». Люди его не слушали. Они говорили: «Посмотрите на этого бесплодного мула. У него не может быть детей!» Никто не обращал внимания на протесты. На каждом кирпиче они писали своё имя. Б-г не останавливал их — пока.

Помнишь главу 1 — человек получил своё место: обрабатывать землю и хранить её. Здесь люди пытаются занять место Ашема.

А ты знал, что… - … башню строили шестьсот тысяч человек — и забыли о плане города? - … на каждом кирпиче было написано имя? Разбитый кирпич огорчал их сильнее, чем упавший плотник. - … четверо воспротивились: Ноах, Шем, Эвер и Аврагам — и Аврагаму было тогда 48 лет? - … у Нимрода было три имени, и каждое имя рассказывает о нём что-то своё? - … первым языком мира был иврит — язык, на котором Ашем говорил с Адамом и Хавой?

Слово недели: мида кенегед мида — мера за меру

Четыре группы — четыре наказания

Ариэлла: «На самом деле у мигдаль Бавеля было четыре партии. Первая группа говорила: „Если придёт ещё один мабуль, мы заберёмся на башню — вода нас не достанет". Вторая группа говорила: „Мы должны сделать себе имя". Они хотели собираться на вершине башни и служить идолам. Третья группа говорила, что несправедливо, что Ашем живёт на небе один: „Поставим идола на вершине башни с мечом в руке — в знак того, что мы объявили Б-гу войну". Четвёртая группа верила только в естественные причины. Они утверждали, что каждые 1656 лет небо содрогается на своих основаниях и от этого случается мабуль. Они хотели подпереть небо — четырьмя столбами: на востоке, на западе, на севере и на юге. Восточный столб должен был стоять точно в долине Шинар. Вот это и была башня Бавеля».

Эли: «Все четыре группы получили наказание, которое заслужили. Кто говорил, что на вершине башни он спасётся от следующего мабуля, — тех рассеяли по всей земле. Кто хотел сделать из башни центр идолопоклонства — тех наказали смешением языков: ведь именно общий язык сделал это зло возможным. А кто хотел использовать башню для войны против Б-га — те превратились в обезьян, слонов и демонов».

Вопрос тебе: Почему небо нельзя подпереть?

Шабат шалом!

Для папы и мамы: для разговора за столом: где граница между «быть сильными вместе» — и «быть сильными вместе против кого-то»?

Nimrod et la tour

Autrefois, tous les hommes vivaient ensemble et parlaient tous la même langue. À un certain moment, ils avaient quitté leurs pays d'origine vers l'est, vers Chinear à Bavel, la Babylonie — l'Irak d'aujourd'hui. L'autorité de Hachem, ils l'avaient rejetée. Nimrod, un descendant de 'Ham, fut choisi comme roi.

Nimrod était connu sous trois noms. On l'appelait Kouch, parce qu'il avait la peau noire. Il s'appelait aussi Amrafel : c'est lui qui avait jeté Avraham dans la fournaise à chaux. Mais il était surtout connu comme Nimrod — ce nom indiquait qu'il poussait tout le monde à la révolte contre Hachem.

Nimrod entraînait tout le monde vers l'idolâtrie. C'était un grand chasseur, mais surtout parce qu'il portait le manteau d'Adam, que son père 'Ham avait volé dans l'arche de Noa'h. Les vêtements d'Adam faisaient que les animaux se soumettaient à l'homme. Les gens de ce temps-là ignoraient que c'était là la clé du succès de Nimrod. Ils le prenaient pour un talent naturel. Plus tard, Nimrod devint un grand général. Quand, à quarante ans, il revint victorieux de la guerre, on le nomma roi. Nimrod bâtit une grande ville dans la vallée de Chinear. Téra'h, le père d'Avraham, devint son général en chef.

Nimrod était si retors qu'il s'éleva lui-même au rang de dieu et exigea que chacun s'agenouille devant lui. Il fit bâtir une tour de pierres rondes, avec des piliers enfoncés profondément dans la terre. Au sommet, il plaça un trône de bois de cèdre, scellé dans la pierre. Sur le trône de cèdre, un trône de fer ; au-dessus, un de cuivre ; au-dessus, un d'argent, et au-dessus, un d'or. Sur le trône d'or, il fit enfin faire un trône de pierres précieuses et de perles. Nimrod monta sur son haut trône, et tous les hommes et tous les peuples durent s'agenouiller au pied de son trône.

Les gens du temps de Nimrod connaissaient l'histoire du mabboul (le déluge). Ils avaient sans cesse peur que cela recommence. C'est pourquoi ils s'installèrent dans la vallée de Bavel. Ensemble, ils se sentaient forts — face à la nature, mais aussi face à Hachem.

Six cent mille hommes travaillèrent à la tour. Le plan de la ville, ils l'oublièrent. Quatre hommes s'opposèrent au chantier : Noa'h, son fils Chem, son arrière-petit-fils Ever et Avraham. « Contre qui essayez-vous de vous battre ? » Avraham avait alors 48 ans. Il longeait le chantier et disait aux ouvriers : « Vous oubliez D.ieu, qui est la vraie Tour. À la place, vous prenez une tour de pierre. » Les gens ne l'écoutaient pas. Ils disaient : « Regardez ce mulet stérile. Il ne peut pas avoir d'enfants ! » Personne ne se souciait des protestations. Sur chaque brique, ils écrivaient leur nom. D.ieu ne les arrêta pas — pas encore.

Souviens-toi du chapitre 1 — l'homme reçut sa place : travailler la terre et la garder. Ici, des hommes essaient de prendre la place de Hachem.

Savais-tu que… - … six cent mille hommes ont travaillé à la tour — en oubliant le plan de la ville ? - … sur chaque brique était écrit un nom ? Une brique cassée les peinait plus qu'un charpentier tombé. - … quatre hommes ont résisté : Noa'h, Chem, Ever et Avraham — et Avraham avait alors 48 ans ? - … Nimrod portait trois noms, et chaque nom raconte de lui autre chose ? - … la première langue du monde était l'ivrit — la langue que Hachem parlait avec Adam et 'Hava ?

Mot de la semaine : midda kenegued midda — mesure pour mesure

Quatre groupes, quatre punitions

Ariella : « En réalité, il y avait quatre partis au migdal Bavel. Le premier groupe disait : "Si un autre mabboul arrive, nous monterons sur la tour — l'eau ne pourra pas nous atteindre." Le deuxième groupe disait : "Nous devons nous faire un nom." Ils voulaient se réunir au sommet de la tour pour servir des idoles. Le troisième groupe trouvait injuste que Hachem habite tout seul là-haut dans le ciel : "Nous mettrons une idole au sommet de la tour, une épée à la main, pour montrer que nous avons déclaré la guerre à D.ieu." Le quatrième groupe ne croyait qu'aux causes naturelles. Ils prétendaient que tous les 1 656 ans, le ciel tremble sur ses fondations et provoque ainsi un mabboul. Ils voulaient étayer le ciel — avec quatre piliers, à l'est, à l'ouest, au nord et au sud. Le pilier de l'est devait se dresser exactement dans la vallée de Chinear. Voilà ce qu'était la tour de Bavel. »

Eli : « Les quatre groupes reçurent la punition qu'ils méritaient. Ceux qui disaient qu'en haut de la tour ils seraient à l'abri du prochain mabboul furent dispersés sur toute la terre. Ceux qui voulaient faire de la tour un centre d'idolâtrie furent punis par la confusion des langues — c'était justement leur langue commune qui avait rendu ce mal possible. Et ceux qui voulaient se servir de la tour pour faire la guerre à D.ieu furent changés en singes, en éléphants et en démons. »

Question pour toi : Pourquoi ne peut-on pas étayer le ciel ?

Chabbat Chalom !

Pour les parents : pour la table : où est la limite entre être forts ensemble — et être forts ensemble contre quelqu'un ?

⚑ Twee plekken waar wij uw woord nodig hebbenZwei Stellen, an denen wir Ihr Wort brauchen
1 · „Hij werd Koesj genoemd, omdat hij een zwarte huid had" — de midrasj, woordelijk uit uw tekst. In een Nederlands schoolboek van nu kan die zin zonder uitleg verkeerd gelezen worden. Zo laten, anders formuleren, of weglaten?
2 · De straf van de derde groep: „apen, olifanten en demonen" — volstaat voor 10–12 misschien „apen en olifanten", zodat jongere meelezers niet bang worden?
1 · „Man nannte ihn Kusch, weil er eine schwarze Haut hatte" — der Midrasch, wörtlich aus Ihrem Text. In einem niederländischen Schulbuch von heute kann der Satz ohne Einordnung falsch gelesen werden. So lassen, anders formulieren oder weglassen?
2 · Die Strafe der dritten Gruppe: „Affen, Elefanten und Dämonen" — genügt für 10–12 vielleicht „Affen und Elefanten", damit jüngere Mitleser keine Angst bekommen?

Uw reactieIhre Rückmeldung

Wat wilt u doorgeven?Was möchten Sie mitteilen?

Hoe goed vindt u de inhoud? (0–10) Wie gut finden Sie den Inhalt? (0–10)

Hoe bevalt u de vormgeving? (0–10) Wie gefällt Ihnen die Gestaltung? (0–10)

GoedkeuringFreigabe

Uw tekst wordt tijdens het typen lokaal bewaard en gaat niet verloren. Ihr Text wird beim Tippen lokal gesichert und geht nicht verloren.

4 · De drie werkboekjesDie drei Arbeitshefte

Malen + schrijven + een spel per heft; de schrijfvragen zijn úw vragen uit de originelen.Malen + Schreiben + ein Spiel je Heft; die Schreibfragen sind Ihre Fragen aus den Originalen.

Werkboek 1 (6–8) · twee bladzijden

Opdracht 1 — De regenboog is een teken: Kleur eerst de regenboog boven de Ark. En dan het echte werk: een teken is een belofte zonder woorden. Vertel aan papa of mama welke belofte er in dít teken zit — en bedenk één belofte die jíj deze week wilt houden.
Opdracht 2 — schrijven: Waaraan denk jij als je een regenboog ziet? (drie schrijflijnen)
Spel — Jij bent No-ach: Zoek eerst de dierenparen en trek lijnen. Welk dier heeft geen maatje? Teken het erbij. En nu word jíj No-ach: kies één dier en teken wat het élke dag nodig heeft op de teva — eten, een plek, rust. (Wist je dat No-ach bijna niet sliep? Eerst aten de dieren, dan pas de mensen.)

Werkboek 2 (8–10) · twee bladzijden

Opdracht 1 — kleuren en afmaken: Maak de toren af tot in de wolken.
Opdracht 2 — schrijven: de twee vragen van Rav Evers: Waarom is het zo moeilijk om te luisteren naar iemand die de waarheid zegt? En waarom werd Awraham later uitgekozen als voorvader van Am Jisra'eel?
Spel — Babbel-Bavel, twee rondes: Ronde 1: de bouwmeester legt in een verzonnen taal uit hoe je vijf bekers stapelt; de anderen doen na. Ronde 2: de bouwmeester mag alléén wijzen — geen woord. Welke ronde ging beter? Praat erover: zat het verstaan in de woorden — of in het willen kijken en luisteren? (Precies dát ging bij de toren mis: één taal, en toch verstond niemand elkaar.)

Werkboek 3 (10–12) · twee bladzijden

Opdracht 1 — schrijven: de drie vragen van Rav Evers over de vier groepen.
Opdracht 2 — tabel „maat voor maat": vul per groep in: plan → straf → waarom past de straf precies bij het plan? En de vierde kolom bedenk jij: waar zie jij „maat voor maat" in jouw eigen week — in de klas, thuis, op het plein?
Opdracht 3 — onderzoekje: de taalkaart van jouw familie. Wie spreekt welke taal, nu en bij je grootouders? Zoek daarna één woord dat in bijna ál die talen hetzelfde klinkt. Waarom zou dat zo zijn — wat vertelt dat over hoe talen reizen? Extra: schrijf je naam in Iwriet-letters.

Arbeitsheft 1 (6–8) · zwei Seiten

Aufgabe 1 — Der Regenbogen ist ein Zeichen: Male zuerst den Regenbogen über der Arche aus. Und dann das Eigentliche: Ein Zeichen ist ein Versprechen ohne Worte. Erzähl Papa oder Mama, welches Versprechen in díésem Zeichen steckt — und überlege dir ein Versprechen, das dú diese Woche halten willst.
Aufgabe 2 — Schreiben: Woran denkst du, wenn du einen Regenbogen siehst? (drei Schreiblinien)
Spiel — Du bist No-ach: Finde erst die Tierpaare und zieh Linien. Welches Tier hat keinen Partner? Zeichne es dazu. Und jetzt wirst dú No-ach: Wähl ein Tier und zeichne, was es auf der Tewa jéden Tag braucht — Futter, einen Platz, Ruhe. (Wusstest du, dass No-ach kaum schlief? Erst fraßen die Tiere, dann aßen die Menschen.)

Arbeitsheft 2 (8–10) · zwei Seiten

Aufgabe 1 — Malen und Weiterbauen: Bau den Turm zu Ende, bis in die Wolken.
Aufgabe 2 — Schreiben: die zwei Fragen von Rav Evers: Warum ist es so schwer, auf jemanden zu hören, der die Wahrheit sagt? Und warum wurde Awraham später zum Stammvater von Am Jisrael erwählt?
Spiel — Babbel-Bavel, zwei Runden: Runde 1: Der Baumeister erklärt in erfundener Sprache, wie man fünf Becher stapelt; die anderen machen nach. Runde 2: Der Baumeister darf nur zeigen — kein Wort. Welche Runde lief besser? Sprecht darüber: Lag das Verstehen an den Wörtern — oder am Hinschauen- und Zuhören-Wollen? (Genau das ging beim Turm schief: eine Sprache, und trotzdem verstand keiner den anderen.)

Arbeitsheft 3 (10–12) · zwei Seiten

Aufgabe 1 — Schreiben: die drei Fragen von Rav Evers zu den vier Gruppen.
Aufgabe 2 — Tabelle „Maß für Maß": je Gruppe eintragen: Plan → Strafe → warum passt die Strafe genau zum Plan? Die vierte Spalte erfindest du: Wo begegnet dir „Maß für Maß" in deiner eigenen Woche — in der Klasse, zu Hause, auf dem Hof?
Aufgabe 3 — Forschungsauftrag: die Sprachkarte deiner Familie. Wer spricht welche Sprache, heute und bei den Großeltern? Such danach ein Wort, das in fast allen diesen Sprachen gleich klingt. Warum wohl — was erzählt das darüber, wie Sprachen reisen? Extra: Schreib deinen Namen in Iwrit-Buchstaben.

Workbook 1 (6–8) · two pages

Task 1 — The rainbow is a sign: First colour the rainbow above the Ark. Then comes the real task: a sign is a promise without words. Tell Papa or Mama what promise lives inside this sign — and think of one promise that you want to keep this week.
Task 2 — writing: What do you think of when you see a rainbow? (three writing lines)
Game — You are Noach: First find the animal pairs and draw lines. Which animal has no partner? Draw it in. And now you become Noach: choose one animal and draw what it needs on the teivah every single day — food, a place, rest. (Did you know Noach hardly slept? First the animals ate, only then the people.)

Workbook 2 (8–10) · two pages

Task 1 — colouring and building on: Finish the tower, up into the clouds.
Task 2 — writing: Rav Evers' two questions: Why is it so hard to listen to someone who tells the truth? And why was Avraham later chosen as forefather of Am Yisrael?
Game — Babble-Bavel, two rounds: Round 1: the builder explains in an invented language how to stack five cups; the others copy. Round 2: the builder may only point — not one word. Which round went better? Talk about it: did understanding live in the words — or in wanting to watch and listen? (That is exactly what went wrong at the tower: one language, and still nobody understood anyone.)

Workbook 3 (10–12) · two pages

Task 1 — writing: Rav Evers' three questions about the four groups.
Task 2 — table "measure for measure": for each group: plan → punishment → why does the punishment fit the plan exactly? The fourth column is yours to invent: where do you meet "measure for measure" in your own week — in class, at home, in the playground?
Task 3 — little research project: your family's language map. Who speaks which language, today and among your grandparents? Then hunt for one word that sounds almost the same in all those languages. Why would that be — what does it tell you about how languages travel? Extra: write your name in Ivrit letters.

Рабочая тетрадь 1 (6–8) · две страницы

Задание 1 — Радуга — это знак: Сначала раскрась радугу над ковчегом. А теперь главное: знак — это обещание без слов. Расскажи папе или маме, какое обещание спрятано в этом знаке, — и придумай одно обещание, которое ты сам сдержишь на этой неделе.
Задание 2 — напиши: О чём ты думаешь, когда видишь радугу? (три строчки)
Игра — Ты — Ноах: Сначала найди пары животных и соедини их линиями. У какого зверя нет пары? Дорисуй её. А теперь ты становишься Ноахом: выбери одно животное и нарисуй, что ему нужно на тейве каждый день — еда, место, покой. (А ты знал, что Ноах почти не спал? Сначала ели животные — и только потом люди.)

Рабочая тетрадь 2 (8–10) · две страницы

Задание 1 — раскрась и дострой: Дострой башню до облаков.
Задание 2 — напиши: два вопроса рава Эверса: почему так трудно слушать того, кто говорит правду? И почему Аврагам позже был избран праотцем Ам Исраэль?
Игра — «Бормотание Бавеля», два раунда: Раунд 1: строитель на выдуманном языке объясняет, как поставить пять стаканчиков друг на друга; остальные повторяют. Раунд 2: строителю можно только показывать — ни слова. Какой раунд получился лучше? Обсудите: понимание живёт в словах — или в желании смотреть и слушать? (Именно это и сломалось у башни: язык один, а друг друга не понимал никто.)

Рабочая тетрадь 3 (10–12) · две страницы

Задание 1 — напиши: три вопроса рава Эверса о четырёх группах.
Задание 2 — таблица «мера за меру»: для каждой группы: план → наказание → почему наказание точно подходит к плану? А четвёртую колонку придумай сам: где «мера за меру» встречается в твоей собственной неделе — в классе, дома, во дворе?
Задание 3 — маленькое исследование: языковая карта твоей семьи. Кто на каком языке говорит — сейчас и у бабушек и дедушек? Потом найди одно слово, которое почти одинаково звучит во всех этих языках. Почему так — что это рассказывает о том, как языки путешествуют? Дополнительно: напиши своё имя буквами иврита.

Cahier d'exercices 1 (6–8) · deux pages

Exercice 1 — L'arc-en-ciel est un signe : Colorie d'abord l'arc-en-ciel au-dessus de l'arche. Puis vient l'essentiel : un signe, c'est une promesse sans paroles. Raconte à papa ou maman quelle promesse habite ce signe — et invente une promesse que toi, tu tiendras cette semaine.
Exercice 2 — écrire : À quoi penses-tu quand tu vois un arc-en-ciel ? (trois lignes)
Jeu — C'est toi, Noa'h : Trouve d'abord les paires d'animaux et relie-les. Quel animal n'a pas de partenaire ? Dessine-le. Et maintenant, deviens Noa'h : choisis un animal et dessine ce qu'il lui faut chaque jour sur la téva — à manger, une place, du repos. (Savais-tu que Noa'h ne dormait presque pas ? D'abord mangeaient les bêtes, ensuite seulement les hommes.)

Cahier d'exercices 2 (8–10) · deux pages

Exercice 1 — colorier et continuer : Termine la tour, jusque dans les nuages.
Exercice 2 — écrire : les deux questions du Rav Evers : pourquoi est-il si difficile d'écouter celui qui dit la vérité ? Et pourquoi Avraham fut-il choisi plus tard comme père d'Am Israël ?
Jeu — Babel-babil, deux manches : Première manche : le bâtisseur explique dans une langue inventée comment empiler cinq gobelets ; les autres imitent. Deuxième manche : le bâtisseur ne peut que montrer — pas un mot. Quelle manche a mieux marché ? Parlez-en : comprendre, cela tient-il aux mots — ou à l'envie de regarder et d'écouter ? (C'est exactement ce qui s'est brisé à la tour : une seule langue, et pourtant personne ne comprenait personne.)

Cahier d'exercices 3 (10–12) · deux pages

Exercice 1 — écrire : les trois questions du Rav Evers sur les quatre groupes.
Exercice 2 — tableau « mesure pour mesure » : pour chaque groupe : projet → punition → pourquoi la punition correspond-elle exactement au projet ? La quatrième colonne, c'est toi qui l'inventes : où rencontres-tu « mesure pour mesure » dans ta propre semaine — en classe, à la maison, dans la cour ?
Exercice 3 — petite recherche : la carte des langues de ta famille. Qui parle quelle langue, aujourd'hui et chez tes grands-parents ? Cherche ensuite un mot qui sonne presque pareil dans toutes ces langues. Pourquoi donc — que raconte-t-il sur la façon dont les langues voyagent ? En plus : écris ton prénom en lettres d'ivrit.

Uw reactieIhre Rückmeldung

Wat wilt u doorgeven?Was möchten Sie mitteilen?

Hoe goed vindt u de inhoud? (0–10) Wie gut finden Sie den Inhalt? (0–10)

Hoe bevalt u de vormgeving? (0–10) Wie gefällt Ihnen die Gestaltung? (0–10)

GoedkeuringFreigabe

Uw tekst wordt tijdens het typen lokaal bewaard en gaat niet verloren. Ihr Text wird beim Tippen lokal gesichert und geht nicht verloren.

5 · Het ouderboek-hoofdstukDas Elternband-Kapitel

Het uitvoerigste deel: traditie, eerlijke antwoorden op kindervragen, twee vensters (wetenschap · kunst), waarom onze beelden er zo uitzien, weetjes en spellen voor aan tafel.Der ausführlichste Teil: Tradition, ehrliche Antworten auf Kinderfragen, zwei Fenster (Wissenschaft · Kunst), warum unsere Bilder so aussehen, Weetjes und Spiele für den Tisch.

Ouderboek · Parasja Noach (Bereesjiet 6:9–11:32)

Waar het om gaat. Twee verhalen, één vraag. Eerst verdirft de wereld door geweld en hebzucht; Noach bouwt op aanwijzing van Hasjeem een teva en redt zijn gezin en de dieren; de regenboog wordt het teken dat de wereld nooit meer zo vernietigd wordt. Daarna bouwen de mensen — één volk, één taal — een toren om zich een naam te maken en zelfs tegen Hasjeem te vechten; het einde is geen vloed, maar spraakverwarring en verstrooiing. De vraag die beide verhalen verbindt: wat doet een mens met zijn kracht — bewaren of afbreken?

Wat uw kind leert. Deel 1: de teva, de dieren, de regenboog — zorg dragen, niets kapotmaken (bal tasjchiet). Deel 2: de toren en de taalverwarring — luisteren naar de waarheid, ook als die onwelkom is. Deel 3: Nimrod en de vier groepen — oordelen: samen sterk, maar nooit sámen tegen iemand. De verdeling komt van Rav Evers zelf: zijn drie originele teksten verdelen de stof precies zo.

Als uw kind vraagt… - „Zijn de andere mensen allemaal verdronken?" — Ja. Zo staat het in de Tora, en dat valt niet weg te verklaren. Zeg het rustig en kort, en blijf dan bij wat uw kind kan dragen: Noach heeft 120 jaar gewaarschuwd en werd uitgelachen. Geen details, geen beelden. - „Waarom bad Noach niet voor de anderen?" — Een heel goede vraag; de uitleggers stellen hem ook. Awraham zal later wél pleiten voor Sedom. Een glad antwoord bestaat niet — zeg gerust: „Daarover wordt tot vandaag gediscussieerd." Kinderen verdragen open vragen beter dan verzonnen antwoorden. - „Spraken alle mensen echt één taal?" — Zo vertelt de Tora het, en zij noemt de taal: Iwriet. Dat er vandaag ruim zevenduizend talen zijn, maakt de vraag alleen maar groter: waar komt al die verscheidenheid vandaan? Onze parasja geeft het oudste antwoord dat wij kennen. - „Staat de toren er nog?" — Van de toren uit de parasja is niets over — maar in Babylon stond werkelijk een reuzentoren: de ziggoerat Etemenanki, van gebakken stenen en aardpek, precies de techniek die de Tora noemt (11:3). Ruïnes ervan liggen tot vandaag in Irak.

Voorzichtig met… De vloed zelf: in deel 1 volstaan regen en redding; verdrinkende mensen horen niet in beeld en niet in het gesprek (onze illustraties tonen ze nooit). Nimrod: deel 3 vertelt over een geweldheerser — tien- tot twaalfjarigen dragen dat, als verhaaltje voor het slapengaan voor jongere broertjes en zusjes is het niets. En: geen ondergangstoon — de regenboog is de toezegging dat het níét weer gebeurt; het hoofdstuk eindigt in veiligheid.

Uit de traditie. „Rechtvaardig in zijn generaties" (6:9): Rasji geeft beide lezingen — tot lof én tot beperking; dat de Tora beide draagt, is zelf de les. De 120 bouwjaren waren een open deur: wie vroeg, kreeg de waarschuwing te horen. De tsohar: venster of lichtgevende edelsteen — de midrasj laat het open. Noach sliep amper: een jaar lang richtte zijn dag zich naar de voedertijden (Tanchoema; Sanhedrin 108b) — eerst het dier, dan de mens (Berachot 40a), tot vandaag de volgorde in het joodse huis. Het olijfblad: „liever bitter uit Hasjeems hand dan zoet uit mensenhand" (Eroevien 18b). Maat voor maat bij de vier groepen — Rav Evers' eigen tekst in deel 3. En uit dit hoofdstuk leidt de traditie de zeven geboden voor de Noachieden af — de grondorde voor de héle mensheid; Rav Evers behandelt ze uitvoerig in zijn eigen boek. De regenboog is dus een teken voor álle volkeren.

🔬 Venster wetenschap & archeologie (ter goedkeuring — grondregel: vondsten „passen bij" de Tora, ze „bewijzen" haar niet; waar de Tora anders vertelt dan haar omgeving, ligt juist dáár de boodschap). Mesopotamië bewaarde de herinnering aan een grote vloed in meerdere versies: het Gilgamesj-epos (tablet XI) en het oudere Atrachasis-epos vertellen van een man die op goddelijke aanwijzing een schip bouwt, dieren meeneemt en vogels uitzendt. De „Ark Tablet" (ca. 1750 v.d.g.j., gepubliceerd 2014, British Museum) bevat zelfs een bouwinstructie — daar is het schip rond, van riet en aardpek. Wat betekent dat? Niet dat de Tora „overschreef", maar dat vele volkeren zich een vloed herinneren. Het verschil is de kern: bij Gilgamesj ruziënde goden en een toevallige redding; in de Tora één G'd, een morele reden, een redding met opdracht en een verbond met alle mensen. Aardpek (kofer): de Tora noemt tweemaal bitumen als bouwstof (6:14, 11:3) — precies de techniek van Mesopotamië. De echte reuzentoren: de ziggoerat Etemenanki in Babylon, ca. 91 × 91 meter, gebakken stenen met aardpek — de parasja vertelt niet over een sprookjesland, maar midden uit de wereld van de ziggoerats, en stelt er haar oordeel tegenover. Vloedlagen: Woolley vond in 1929 in Oer een metersdikke sliblaag; vergelijkbare lagen in Sjoeroeppak en Kisj getuigen van verwoestende riviervloeden. En „Ararat" is de landsnaam Urartu uit de Assyrische bronnen — geen bergtop; expedities vonden nooit iets, en dat geeft niet: ons vertrouwen hangt niet aan een stuk hout.

🖼 Kunstvenster (ter goedkeuring). De beelden van deze parasja lopen door de hele kunstgeschiedenis — en de vergelijking laat zien dat elke tijd opnieuw kiest hoe zij vertelt. Doura Europos (synagoge aan de Eufraat, ca. 244): wanden vol bijbelse taferelen — de oudste bewaarde joodse beeldcyclus; de vraag was nooit óf er verteld werd in beeld, maar hoe. Hoeqoq (Galilea, 5e eeuw): synagogemozaïek, sinds 2012 opgegraven, met de ark en de dierenparen — een joods Noach-beeld van 1500 jaar oud. De Sarajevo-Haggada (Spanje, 14e eeuw) toont de ark in de beroemdste joodse handschriftkunst. Bruegels „Toren van Babel" (1563): het bekendste torenbeeld ooit — Bruegel schilderde de toren als een Romeins Colosseum van zíjn tijd; de kleinere versie hangt in Rotterdam (Boijmans Van Beuningen), een uitstapje waard. Kijkopdracht voor oudere kinderen: vergelijk Bruegels toren met onze plaat — wat trok elke tijd „haar" toren aan? Bruegel een Colosseum, wij een ziggoerat. Michelangelo schilderde vloed en Noach op het Sixtijnse plafond — voor een andere traditie, met conventies die de onze niet zijn. Juist daaraan is te zien: beelden zijn nooit neutraal, elke gemeenschap kiest.

👁 Waarom onze beelden er zo uitzien. Kleding volgt de kodex van Rav Evers woordelijk: tsanua en ingetogen; getrouwde vrouwen met volledige haarbedekking, mannen en jongens met hoofdbedekking, mouwen ruim over de ellebogen, rokken tot ver over de knie. Gezichten: ja (beslissing Rav Evers) — kinderen lezen gevoelens van gezichten — maar nooit op het moment van andermans leed. Niemand verdrinkt in beeld: de vloed verschijnt als regen, water en ark. Nimrod komt niet in beeld: deel 3 toont zijn lege tronentoren — zes tronen op elkaar; de hoogmoed wordt aan het voorwerp verteld, niet aan een figuur die kinderen zou kunnen fascineren. De dieren kloppen met de tekst: onkosjere twee aan twee, kosjere in een grotere groep — want zijn tekst zegt „twee" én „veertien". En de regenboog: de traditie kent de terughoudendheid om er lang naar te staren (Chagiga 16a) — tonen wij hem vol, of bewust half achter de wolken? Die vraag ligt bij Rav Evers.

Fun facts voor aan tafel. Eén jaar in de teva: uit de datums van de parasja volgt precies een zonnejaar (Rasji op 8:14). Teva betekent in later Hebreeuws ook „woord" — de Baal Sjeem Tov las „ga in de teva" daarom ook als: ga het woord van je gebed binnen (chassidische uitleg, als zodanig gemarkeerd). Het olijfblad van de duif werd het vredesteken van de hele wereld — het komt uit deze parasja. Newton liet met een prisma zien dat wit licht alle kleuren bevat; de beracha over de regenboog zeggen wij al veel langer — wetenschap verklaart het hoe, de parasja het waartoe. Er bestaan vandaag ongeveer zevenduizend talen — en dit boek verschijnt zelf in vijf ervan; naar onze parasja is die veelheid geen bedrijfsongeval van de geschiedenis, maar een antwoord op grootheidswaan. En dat „Bavel" en het Nederlandse „babbelen" zo op elkaar lijken is taaltoeval — maar wel een mooi: de Tora zelf speelt met het woord (balal, „verwarren", 11:9).

Spellen & gesprek. Twee aan twee (werkboek 1) · Babbel-Bavel (werkboek 2) · „Ik neem mee in de teva…" — alfabetspel voor de sjabbattafel: ieder herhaalt de rij en voegt een dier toe. Vijf tafelvragen: 1. Wat gooiden wij deze week weg dat nog goed was? 2. Noach werd uitgelachen en bouwde door — wanneer is doorgaan moeilijk? 3. Waarom is een teken aan de hemel sterker dan een belofte die je alleen hoort? 4. Eén taal — en toch verstond uiteindelijk niemand elkaar: waar zit verstaan eigenlijk? 5. Waar is „samen sterk" goed — en waar slaat het om?

Excursie voor ouders: als mensen elkaar niet meer verstaan. De bouwers van Bavel spraken één taal en verstonden elkaar aan het einde toch niet: een gebroken tichel woog zwaarder dan een gevallen mens. Verstaan is blijkbaar geen kwestie van woordjes. Voor thuis betekent dat: loopt een gesprek vast, dan helpt de oudste oefening ter wereld — eerst in eigen woorden herhalen wat de ander zei, dan pas antwoorden. Wie herhaalt, moet geluisterd hebben. Probeer het een week aan tafel; het is het tegendeel van Bavel.

Alle vensters in dit hoofdstuk staan ter goedkeuring van Rav Evers; wetenschappelijke en kunsthistorische bronnen worden vóór druk geverifieerd. De pesoekiem worden afgedrukt zodra de rechten op de Dasberg-vertaling geregeld zijn.

Elternband · Parascha Noach (Bereschit 6,9–11,32)

Worum es geht. Zwei Geschichten, eine Frage. Erst verdirbt die Welt durch Gewalt und Habgier; Noach baut auf Haschems Weisung eine Tewa und rettet Familie und Tiere; der Regenbogen wird zum Zeichen, dass die Welt nie wieder so zerstört wird. Danach bauen die Menschen — ein Volk, eine Sprache — einen Turm, um sich einen Namen zu machen und sogar gegen Haschem zu kämpfen; das Ende ist keine Flut, sondern Sprachverwirrung und Zerstreuung. Die Frage, die beide verbindet: Was macht der Mensch mit seiner Kraft — bewahren oder niederreißen?

Was Ihr Kind lernt. Band 1: Tewa, Tiere, Regenbogen — Verantwortung tragen, nichts kaputt machen (bal taschchit). Band 2: Turm und Sprachverwirrung — auf Wahres hören, auch wenn es unbequem ist. Band 3: Nimrod und die vier Gruppen — urteilen: gemeinsam stark, aber nie gemeinsam gegen jemanden. Die Aufteilung stammt von Rav Evers selbst: Seine drei Originaltexte verteilen den Stoff genau so.

Wenn Ihr Kind fragt… - „Sind die anderen Menschen alle ertrunken?" — Ja. So steht es in der Tora, und es lässt sich nicht wegerklären. Sagen Sie es ruhig und knapp, und bleiben Sie bei dem, was Ihr Kind tragen kann: Noach hat 120 Jahre gewarnt und wurde ausgelacht. Keine Details, keine Bilder. - „Warum hat Noach nicht für die anderen gebetet?" — Eine sehr gute Frage; die Ausleger stellen sie auch. Awraham wird später für Sedom bitten. Eine glatte Antwort gibt es nicht — sagen Sie ruhig: „Darüber wird bis heute gestritten." Kinder ertragen offene Fragen besser als erfundene Antworten. - „Haben wirklich alle eine Sprache gesprochen?" — So erzählt es die Tora, und sie nennt die Sprache: Iwrit. Dass es heute über siebentausend Sprachen gibt, macht die Frage nur größer: Woher die Vielfalt? Unsere Parascha gibt die älteste Antwort, die wir kennen. - „Steht der Turm noch?" — Vom Turm der Parascha ist nichts übrig — aber in Babylon stand wirklich ein Riesenturm: die Ziggurat Etemenanki, aus gebrannten Ziegeln und Erdpech, genau die Technik, die die Tora nennt (11,3). Ruinen liegen bis heute im Irak.

Vorsicht bei… Der Flut selbst: In Band 1 genügen Regen und Rettung; Ertrinkende gehören weder ins Bild noch ins Gespräch (unsere Illustrationen zeigen sie nie). Nimrod: Band 3 erzählt von einem Gewaltherrscher — Zehn- bis Zwölfjährige tragen das; als Gutenachtgeschichte für Jüngere taugt es nicht. Und: kein Untergangston — der Regenbogen ist die Zusage, dass es nicht wieder geschieht; das Kapitel endet in Sicherheit.

Aus der Tradition. „Gerecht in seinen Generationen" (6,9): Rasji bringt beide Lesarten — zum Lob und zur Einschränkung; dass die Tora beide trägt, ist selbst die Lehre. Die 120 Baujahre als offene Tür: Wer fragte, hörte die Warnung. Der Tsohar: Fenster oder leuchtender Edelstein — der Midrasch lässt es offen. Noach schlief kaum: Ein Jahr lang richtete sich sein Tag nach den Fütterzeiten (Tanchuma; Sanhedrin 108b) — erst das Tier, dann der Mensch (Berachot 40a), bis heute die Ordnung im jüdischen Haus. Das Olivenblatt: „Lieber bitter aus Haschems Hand als süß aus Menschenhand" (Eruvin 18b). Maß für Maß bei den vier Gruppen — Rav Evers' eigener Text in Band 3. Und aus diesem Kapitel leitet die Tradition die sieben Gebote der Noachiden ab — die Grundordnung für die ganze Menschheit; Rav Evers behandelt sie ausführlich in seinem eigenen Buch. Der Regenbogen ist darum ein Zeichen für alle Völker.

🔬 Fenster Wissenschaft & Archäologie (zur Freigabe — Grundregel: Funde „passen zur" Tora, sie „beweisen" sie nicht; wo die Tora anders erzählt als ihre Umwelt, liegt genau dort die Botschaft). Mesopotamien bewahrte die Erinnerung an eine große Flut mehrfach: Gilgamesch-Epos (Tafel XI) und das ältere Atrachasis-Epos erzählen von einem Mann, der auf göttliche Weisung ein Schiff baut, Tiere mitnimmt, Vögel aussendet. Die „Ark Tablet" (ca. 1750 v.d.g.j., publiziert 2014, British Museum) enthält sogar eine Bauanleitung — dort ist das Schiff rund, aus Schilf und Erdpech. Was heißt das? Nicht dass die Tora „abgeschrieben" hätte — sondern dass viele Völker eine Flut erinnern. Der Unterschied ist der Kern: bei Gilgamesch streitende Götter und eine zufällige Rettung; in der Tora ein G'tt, ein moralischer Grund, eine Rettung mit Auftrag, ein Bund mit allen Menschen. Erdpech (kofer): zweimal nennt die Tora Bitumen als Baustoff (6,14 · 11,3) — exakt die Technik Mesopotamiens. Der echte Riesenturm: die Ziggurat Etemenanki in Babylon, rund 91 × 91 Meter, gebrannte Ziegel mit Erdpech — die Parascha erzählt nicht aus einem Märchenland, sondern mitten aus der Welt der Ziggurats, und setzt ihr Urteil dagegen. Flutschichten: Woolley fand 1929 in Ur eine meterdicke Schwemmschicht; Vergleichbares in Schuruppak und Kisch. Und „Ararat" ist der Landesname Urartu der assyrischen Quellen — kein Gipfel; Expeditionen fanden nie etwas, und das ist in Ordnung: Unser Vertrauen hängt nicht an einem Stück Holz.

🖼 Kunstfenster (zur Freigabe). Die Bilder dieser Parascha laufen durch die ganze Kunstgeschichte — und der Vergleich zeigt: Jede Zeit entscheidet neu, wie sie erzählt. Dura Europos (Synagoge am Euphrat, ca. 244): Wände voller biblischer Szenen — der älteste erhaltene jüdische Bildzyklus; die Frage war nie ob, sondern wie. Huqoq (Galiläa, 5. Jh.): Synagogenmosaik, seit 2012 ausgegraben, mit Arche und Tierpaaren — ein jüdisches Noach-Bild, 1500 Jahre alt. Die Sarajevo-Haggada (Spanien, 14. Jh.) zeigt die Arche in der berühmtesten jüdischen Handschriftkunst. Bruegels „Turmbau zu Babel" (1563): das bekannteste Turmbild überhaupt — Bruegel malte den Turm als römisches Kolosseum seiner Zeit; die kleinere Fassung hängt in Rotterdam (Boijmans Van Beuningen), einen Ausflug wert. Schauauftrag für Ältere: Vergleicht Bruegels Turm mit unserem Kapitelbild — was hat jede Zeit „ihrem" Turm angezogen? Bruegel ein Kolosseum, wir eine Ziggurat. Michelangelo malte Flut und Noach an die Sixtinische Decke — für eine andere Tradition, mit Konventionen, die nicht unsere sind. Gerade daran sieht man: Bilder sind nie neutral, jede Gemeinschaft wählt.

👁 Warum unsere Bilder so aussehen. Kleidung folgt dem Kodex von Rav Evers wörtlich: tsanua und zurückhaltend; verheiratete Frauen mit vollständiger Haarbedeckung, Männer und Jungen mit Kopfbedeckung, Ärmel weit über die Ellbogen, Röcke weit übers Knie. Gesichter: ja (Entscheidung Rav Evers) — Kinder lesen Gefühle aus Gesichtern — aber nie im Moment fremden Leids. Niemand ertrinkt im Bild: Die Flut erscheint als Regen, Wasser und Arche. Nimrod kommt nicht ins Bild: Band 3 zeigt seinen leeren Thronturm — sechs Throne übereinander; die Hybris wird am Objekt erzählt, nicht an einer Figur, die Kinder faszinieren könnte. Die Tiere stimmen mit dem Text überein: unkoschere paarweise, koschere in größerer Zahl — sein Text sagt „zwei" und „vierzehn". Und der Regenbogen: Die Tradition kennt die Zurückhaltung, ihn lange anzustarren (Chagiga 16a) — zeigen wir ihn voll oder bewusst halb hinter Wolken? Diese Frage liegt bei Rav Evers.

Fun Facts für den Tisch. Ein Jahr in der Tewa: Aus den Datumsangaben der Parascha ergibt sich exakt ein Sonnenjahr (Rasji zu 8,14). Tewa heißt im späteren Hebräisch auch „Wort" — der Baal Schem Tow las „geh in die Tewa" darum auch als: Geh in das Wort deines Gebets hinein (chassidische Deutung, als solche gekennzeichnet). Das Olivenblatt der Taube wurde zum Friedenszeichen der ganzen Welt — es stammt aus dieser Parascha. Newton zeigte mit dem Prisma, dass weißes Licht alle Farben enthält; die Beracha über den Regenbogen sprechen wir viel länger — Wissenschaft erklärt das Wie, die Parascha das Wozu. Es gibt heute rund siebentausend Sprachen — und dieses Buch erscheint selbst in fünfen davon; nach unserer Parascha ist die Vielfalt kein Betriebsunfall der Geschichte, sondern eine Antwort auf Größenwahn. Und dass „Bawel" und das niederländische „babbelen" so ähnlich klingen, ist Sprachzufall — aber ein schöner: Die Tora selbst spielt mit dem Wort (balal, „verwirren", 11,9).

Spiele & Gespräch. Zwei und zwei (Arbeitsheft 1) · Babbel-Bawel (Arbeitsheft 2) · „Ich nehme mit in die Tewa…" — Alphabetspiel für den Schabbattisch: Jeder wiederholt die Reihe und ergänzt ein Tier. Fünf Tischfragen: 1. Was haben wir diese Woche weggeworfen, das noch gut war? 2. Noach wurde ausgelacht und baute weiter — wann ist Weitermachen schwer? 3. Warum ist ein Zeichen am Himmel stärker als ein Versprechen, das man nur hört? 4. Eine Sprache — und am Ende verstand keiner den anderen: Woran liegt Verstehen wirklich? 5. Wo ist „gemeinsam stark" gut — und wo kippt es?

Exkurs für Eltern: Wenn Menschen einander nicht mehr verstehen. Die Bauleute von Bawel sprachen eine Sprache und verstanden einander am Ende doch nicht: Ein zerbrochener Ziegel wog schwerer als ein gestürzter Mensch. Verstehen ist offenbar keine Frage der Vokabeln. Für zu Hause heißt das: Fährt ein Gespräch fest, hilft die älteste Übung der Welt — erst in eigenen Worten wiederholen, was der andere gesagt hat, dann antworten. Wer wiederholt, muss zugehört haben. Probieren Sie es eine Woche am Tisch; es ist das Gegenteil von Bawel.

Alle Fenster dieses Kapitels stehen zur Freigabe durch Rav Evers; wissenschaftliche und kunsthistorische Quellen werden vor Druck verifiziert. Die Verse werden abgedruckt, sobald die Rechte an der Dasberg-Übersetzung geklärt sind.

Parents' Volume · Parashat Noach (Bereishit 6:9–11:32)

What it is about. Two stories, one question. First the world is corrupted by violence and greed; at Hashem's command Noach builds a teivah and saves his family and the animals; the rainbow becomes the sign that the world will never be destroyed like this again. Then the people — one nation, one language — build a tower to make themselves a name and even to fight Hashem; the end is not a flood but confusion of tongues and dispersion. The question joining both stories: what does a person do with strength — preserve, or tear down?

What your child learns. Volume 1: the teivah, the animals, the rainbow — taking care, breaking nothing (bal tashchit). Volume 2: the tower and the confusion — listening to truth, even when unwelcome. Volume 3: Nimrod and the four groups — judgement: strong together, but never together against someone. The division comes from Rav Evers himself: his three original texts distribute the material exactly this way.

If your child asks… - "Did all the other people drown?" — Yes. So it stands in the Torah, and it cannot be explained away. Say it calmly and briefly, then stay with what your child can carry: Noach warned for 120 years and was laughed at. No details, no images. - "Why didn't Noach pray for the others?" — A very good question; the commentators ask it too. Avraham will later plead for Sedom. There is no smooth answer — feel free to say: "People argue about this to this day." Children bear open questions better than invented answers. - "Did everyone really speak one language?" — So the Torah tells it, and it names the language: Ivrit. That today there are over seven thousand languages only makes the question bigger: where does such variety come from? Our parashah gives the oldest answer we know. - "Is the tower still standing?" — Nothing remains of the parashah's tower — but a giant tower really did stand in Babylon: the ziggurat Etemenanki, of baked bricks and bitumen, exactly the technique the Torah names (11:3). Its ruins lie in Iraq to this day.

Careful with… The flood itself: in Volume 1, rain and rescue are enough; drowning people belong neither in pictures nor in conversation (our illustrations never show them). Nimrod: Volume 3 tells of a violent ruler — ten-to-twelve-year-olds can carry that; as a bedtime story for younger siblings it is not suitable. And: no doomsday tone — the rainbow is the promise that it will not happen again; the chapter ends in safety.

From the tradition. "Righteous in his generations" (6:9): Rashi brings both readings — praise and limitation; that the Torah carries both is itself the lesson. The 120 years of building were an open door: whoever asked, heard the warning. The tzohar: window or glowing gem — the Midrash leaves it open. Noach hardly slept: for a year his day followed the feeding times (Tanchuma; Sanhedrin 108b) — first the animal, then the person (Berachot 40a), the order in a Jewish home to this day. The olive leaf: "better bitter from Hashem's hand than sweet from the hand of man" (Eruvin 18b). Measure for measure with the four groups — Rav Evers' own text in Volume 3. And from this chapter tradition derives the seven Noachide laws — the basic order for all humanity; Rav Evers treats them at length in his own book. The rainbow is therefore a sign for all peoples.

🔬 Science & archaeology window (for approval — ground rule: finds "fit" the Torah, they do not "prove" it; where the Torah tells it differently from its surroundings, precisely there lies its message). Mesopotamia preserved the memory of a great flood in several versions: the Epic of Gilgamesh (Tablet XI) and the older Atrahasis epic tell of a man who builds a ship at divine command, takes animals aboard, sends out birds. The "Ark Tablet" (c. 1750 BCE, published 2014, British Museum) even contains building instructions — there the vessel is round, of reeds and bitumen. What does this mean? Not that the Torah "copied" — but that many peoples remember a flood. The difference is the point: in Gilgamesh, quarrelling gods and a chance rescue; in the Torah one G-d, a moral reason, a rescue with a mission, and a covenant with all mankind. Bitumen (kofer): twice the Torah names it as building material (6:14, 11:3) — exactly Mesopotamia's technique. The real giant tower: the ziggurat Etemenanki in Babylon, about 91 × 91 metres, baked bricks with bitumen — the parashah does not speak from a fairy-tale land but from the very world of the ziggurats, and sets its judgement against it. Flood layers: Woolley found a metres-thick silt layer at Ur in 1929; similar finds at Shuruppak and Kish. And "Ararat" is the country name Urartu of the Assyrian sources — not a summit; expeditions never found anything, and that is fine: our trust does not hang on a piece of wood.

🖼 Art window (for approval). The images of this parashah run through all of art history — and the comparison shows that every age decides anew how to tell. Dura Europos (synagogue on the Euphrates, c. 244): walls full of biblical scenes — the oldest surviving Jewish picture cycle; the question was never whether, but how. Huqoq (Galilee, 5th century): a synagogue mosaic, excavated since 2012, with the ark and the animal pairs — a Jewish Noach image 1,500 years old. The Sarajevo Haggadah (Spain, 14th century) shows the ark in the most famous Jewish manuscript art. Bruegel's "Tower of Babel" (1563): the most famous tower picture of all — Bruegel painted the tower as a Roman Colosseum of his own day; the smaller version hangs in Rotterdam (Boijmans Van Beuningen), worth a family trip. A looking task for older children: compare Bruegel's tower with our chapter picture — what did each age dress "its" tower in? Bruegel a Colosseum, we a ziggurat. Michelangelo painted the flood and Noach on the Sistine ceiling — for another tradition, with conventions that are not ours. Precisely there you see: images are never neutral; every community chooses.

👁 Why our pictures look the way they do. Clothing follows Rav Evers' code word for word: tsanua and modest; married women with full hair covering, men and boys with head covering, sleeves well over the elbows, skirts well below the knee. Faces: yes (Rav Evers' decision) — children read feelings from faces — but never at the moment of another's suffering. Nobody drowns in our pictures: the flood appears as rain, water and ark. Nimrod does not appear: Volume 3 shows his empty tower of thrones — six thrones stacked; hubris told through the object, not through a figure that might fascinate children. The animals match the text: non-kosher in pairs, kosher in a larger group — his text says "two" and "fourteen". And the rainbow: tradition knows a reticence about gazing at it (Chagigah 16a) — do we show it whole, or deliberately half behind clouds? That question rests with Rav Evers.

Fun facts for the table. A year in the teivah: the parashah's dates add up to exactly a solar year (Rashi on 8:14). In later Hebrew, teivah also means "word" — the Baal Shem Tov therefore read "come into the teivah" as: come inside the word of your prayer (a chassidic reading, marked as such). The dove's olive leaf became the peace sign of the whole world — it comes from this parashah. Newton showed with a prism that white light holds all colours; the berachah over the rainbow we have said far longer — science explains the how, the parashah the what-for. There are about seven thousand languages today — and this book itself appears in five of them; after our parashah, that variety is no accident of history but an answer to megalomania. And that "Bavel" sounds like "babble" is linguistic coincidence — but a fine one: the Torah itself plays on the word (balal, "confuse", 11:9).

Games & conversation. Two by two (workbook 1) · Babble-Bavel (workbook 2) · "In my teivah I pack…" — an alphabet game for the Shabbat table: each repeats the list and adds an animal. Five table questions: 1. What did we throw away this week that was still good? 2. Noach was laughed at and built on — when is carrying on hard? 3. Why is a sign in the sky stronger than a promise you only hear? 4. One language — and in the end nobody understood anyone: what does understanding really depend on? 5. Where is "strong together" good — and where does it tip over?

Excursus for parents: when people no longer understand each other. The builders of Bavel spoke one language and in the end did not understand each other: a broken brick weighed more than a fallen person. Understanding is evidently not a matter of vocabulary. At home this means: when a conversation is stuck, the oldest exercise in the world helps — first repeat in your own words what the other said, then answer. Whoever repeats must have listened. Try it at the table for a week; it is the opposite of Bavel.

Every window in this chapter awaits Rav Evers' approval; scholarly and art-historical sources will be verified before printing. The verses will be printed once the rights to the Dasberg translation are settled.

Родительский том · Недельная глава Ноах (Берешит 6:9–11:32)

О чём идёт речь. Две истории — один вопрос. Сначала мир погибает от насилия и алчности; Ноах по указанию Ашема строит тейву и спасает семью и животных; радуга становится знаком, что мир больше никогда не будет так разрушен. Затем люди — один народ, один язык — строят башню, чтобы сделать себе имя и даже воевать с Ашемом; конец — не потоп, а смешение языков и рассеяние. Вопрос, связывающий обе истории: что человек делает со своей силой — хранит или разрушает?

Чему учится ваш ребёнок. Том 1: тейва, животные, радуга — забота, ничего не ломать (баль ташхит). Том 2: башня и смешение языков — слушать правду, даже неудобную. Том 3: Нимрод и четыре группы — суждение: сильные вместе, но никогда вместе против кого-то. Это деление — самого рава Эверса: его три оригинальных текста распределяют материал именно так.

Если ребёнок спросит… - «Все остальные люди утонули?» — Да. Так написано в Торе, и это не объяснить иначе. Скажите спокойно и коротко, а потом останьтесь с тем, что ребёнок может вынести: Ноах предупреждал 120 лет, и над ним смеялись. Без подробностей, без картин. - «Почему Ноах не молился за других?» — Очень хороший вопрос; его задают и комментаторы. Аврагам позже будет просить за Сдом. Гладкого ответа нет — скажите честно: «Об этом спорят до сих пор». Дети переносят открытые вопросы лучше, чем выдуманные ответы. - «Все действительно говорили на одном языке?» — Так рассказывает Тора, и она называет язык: иврит. То, что сегодня существует больше семи тысяч языков, делает вопрос только больше: откуда такое многообразие? Наша глава даёт самый древний ответ, который мы знаем. - «Башня ещё стоит?» — От башни из главы ничего не осталось, но в Вавилоне действительно стояла гигантская башня: зиккурат Этеменанки, из обожжённого кирпича и битума — в точности та техника, которую называет Тора (11:3). Её руины лежат в Ираке до сих пор.

Осторожнее с… Сам потоп: в томе 1 достаточно дождя и спасения; тонущие люди не должны появляться ни в картинке, ни в разговоре (наши иллюстрации их никогда не показывают). Нимрод: том 3 рассказывает о жестоком властителе — десяти-двенадцатилетние это выдержат, но как сказка на ночь для младших это не годится. И — никакого тона конца света: радуга — обещание, что это не повторится; глава заканчивается в безопасности.

Из традиции. «Праведный в своих поколениях» (6:9): Раши приводит оба прочтения — к похвале и к ограничению; то, что Тора несёт оба, — само по себе урок. 120 лет строительства были открытой дверью: кто спрашивал — слышал предупреждение. Цоар: окно или светящийся камень — мидраш оставляет открытым. Ноах почти не спал: целый год его день строился по времени кормлений (Танхума; Сангедрин 108б) — сначала животное, потом человек (Берахот 40а), и до сегодня это порядок еврейского дома. Оливковый лист: «лучше горькое из руки Ашема, чем сладкое из руки человека» (Эрувин 18б). Мера за меру у четырёх групп — собственный текст рава Эверса в томе 3. И из этой главы традиция выводит семь заповедей сыновей Ноаха — основу для всего человечества; рав Эверс подробно пишет о них в своей книге. Поэтому радуга — знак для всех народов.

🔬 Окно «Наука и археология» (на утверждение — основное правило: находки «согласуются» с Торой, но не «доказывают» её; а там, где Тора рассказывает иначе, чем её окружение, именно там её послание). Месопотамия сохранила память о великом потопе в нескольких версиях: эпос о Гильгамеше (таблица XI) и более древний эпос об Атрахасисе рассказывают о человеке, который по божественному велению строит корабль, берёт животных и выпускает птиц. «Табличка ковчега» (ок. 1750 г. до н. э., опубликована в 2014 г., Британский музей) содержит даже строительную инструкцию — там судно круглое, из тростника и битума. Что это значит? Не то, что Тора «списала», а то, что многие народы помнят потоп. Разница и есть суть: у Гильгамеша — ссорящиеся боги и случайное спасение; в Торе — один Б-г, нравственная причина, спасение с миссией и союз со всем человечеством. Битум (кофер): Тора дважды называет его строительным материалом (6:14, 11:3) — в точности техника Месопотамии. Настоящая гигантская башня: зиккурат Этеменанки в Вавилоне, около 91 × 91 м — глава говорит не из сказочной страны, а из самого мира зиккуратов, и выносит ему свой приговор. Слои наводнений: Вулли нашёл в Уре в 1929 году многометровый слой ила; похожие следы — в Шуруппаке и Кише. А «Арарат» — это название страны Урарту из ассирийских источников, не вершина; экспедиции ничего не нашли — и это не страшно: наша вера не держится на куске дерева.

🖼 Окно искусства (на утверждение). Образы этой главы проходят через всю историю искусства — и сравнение показывает: каждая эпоха заново решает, как рассказывать. Дура-Европос (синагога на Евфрате, ок. 244 г.): стены, полные библейских сцен, — древнейший сохранившийся еврейский цикл изображений; вопрос никогда не стоял «можно ли», только «как». Хукок (Галилея, V век): синагогальная мозаика, раскапываемая с 2012 года, — с ковчегом и парами животных; еврейскому изображению Ноаха полторы тысячи лет. Сараевская Агада (Испания, XIV век) показывает ковчег в самой знаменитой еврейской книжной живописи. «Вавилонская башня» Брейгеля (1563): самое известное изображение башни — Брейгель написал её как римский Колизей своего времени; меньшая версия висит в Роттердаме (музей Бойманса), туда стоит съездить. Задание для старших: сравни башню Брейгеля с нашей картиной — во что каждая эпоха «одевала» свою башню? Брейгель — в Колизей, мы — в зиккурат. Микеланджело написал потоп и Ноаха на потолке Сикстинской капеллы — для другой традиции, с условностями, которые не наши. Именно на этом видно: изображения никогда не нейтральны, каждая община выбирает.

👁 Почему наши картинки выглядят именно так. Одежда следует кодексу рава Эверса дословно: цниют и сдержанность; замужние женщины с полностью покрытыми волосами, мужчины и мальчики с покрытой головой, рукава намного ниже локтя, юбки намного ниже колена. Лица: да (решение рава Эверса) — дети читают чувства по лицам — но никогда в момент чужого страдания. Никто не тонет в кадре: потоп — это дождь, вода и ковчег. Нимрода в книге нет: том 3 показывает его пустую башню тронов — шесть тронов друг на друге; гордыня рассказана через предмет, а не через фигуру, которая могла бы заворожить детей. Животные соответствуют тексту: некошерные — парами, кошерные — большой группой, ведь его текст говорит «два» и «четырнадцать». И радуга: традиция знает сдержанность — на радугу не смотрят долго (Хагига 16а). Показать её целиком или сознательно наполовину за облаками? Этот вопрос — раву Эверсу.

Интересные факты для стола. Год в тейве: из дат главы складывается ровно солнечный год (Раши к 8:14). Тева на позднем иврите означает и «слово» — Бааль Шем Тов читал «войди в тейву» и так: войди внутрь слова своей молитвы (хасидское прочтение, помечено как таковое). Оливковый лист голубки стал знаком мира для всего света — он из нашей главы. Ньютон показал призмой, что белый свет содержит все цвета; бераху над радугой мы говорим куда дольше — наука объясняет «как», глава объясняет «зачем». Сегодня существует около семи тысяч языков — и сама эта книга выходит на пяти из них; по нашей главе это многообразие — не сбой истории, а ответ на манию величия. А что «Бавель» звучит похоже на «болтовню» — совпадение языков, но красивое: Тора сама играет этим словом (балаль, «смешать», 11:9).

Игры и разговор. «Два и два» (тетрадь 1) · «Бормотание Бавеля» (тетрадь 2) · «Я беру с собой в тейву…» — игра в алфавит за субботним столом: каждый повторяет ряд и добавляет животное. Пять вопросов для стола: 1. Что мы выбросили на этой неделе, что ещё было хорошим? 2. Над Ноахом смеялись, а он строил дальше — когда трудно продолжать? 3. Почему знак на небе сильнее обещания, которое только слышишь? 4. Один язык — а в конце никто никого не понимал: от чего на самом деле зависит понимание? 5. Где «сильные вместе» — хорошо, а где это опрокидывается?

Экскурс для родителей: когда люди перестают понимать друг друга. Строители Бавеля говорили на одном языке — и всё же в конце не понимали друг друга: разбитый кирпич весил больше, чем упавший человек. Понимание, очевидно, не вопрос словарного запаса. Для дома это значит: если разговор зашёл в тупик, помогает древнейшее упражнение мира — сначала повторить своими словами, что сказал другой, и только потом отвечать. Кто повторяет — тот слушал. Попробуйте неделю за столом; это противоположность Бавелю.

Все «окна» этой главы ждут утверждения рава Эверса; научные и искусствоведческие источники будут проверены до печати. Стихи Торы будут напечатаны, как только решатся права на перевод Дасберга.

Volume des parents · Paracha Noa'h (Beréchit 6:9–11:32)

De quoi il s'agit. Deux récits, une question. D'abord le monde se corrompt par la violence et l'avidité ; sur l'ordre de Hachem, Noa'h construit une téva et sauve sa famille et les animaux ; l'arc-en-ciel devient le signe que le monde ne sera plus jamais détruit ainsi. Puis les hommes — un peuple, une langue — bâtissent une tour pour se faire un nom et même combattre Hachem ; la fin n'est pas un déluge, mais la confusion des langues et la dispersion. La question qui relie les deux récits : que fait l'homme de sa force — préserver, ou détruire ?

Ce que votre enfant apprend. Tome 1 : la téva, les animaux, l'arc-en-ciel — prendre soin, ne rien casser (bal tach'hit). Tome 2 : la tour et la confusion — écouter la vérité, même dérangeante. Tome 3 : Nimrod et les quatre groupes — juger : forts ensemble, mais jamais ensemble contre quelqu'un. Cette répartition vient du Rav Evers lui-même : ses trois textes originaux distribuent la matière exactement ainsi.

Si votre enfant demande… - « Les autres hommes se sont tous noyés ? » — Oui. C'est ainsi dans la Torah, et cela ne s'explique pas autrement. Dites-le calmement et brièvement, puis restez à ce que votre enfant peut porter : Noa'h a averti pendant 120 ans, et on s'est moqué de lui. Pas de détails, pas d'images. - « Pourquoi Noa'h n'a-t-il pas prié pour les autres ? » — Très bonne question ; les commentateurs la posent aussi. Avraham plaidera plus tard pour Sedom. Il n'y a pas de réponse lisse — dites tranquillement : « On en discute encore aujourd'hui. » Les enfants supportent mieux les questions ouvertes que les réponses inventées. - « Tout le monde parlait vraiment une seule langue ? » — C'est ainsi que la Torah le raconte, et elle nomme la langue : l'ivrit. Qu'il existe aujourd'hui plus de sept mille langues ne fait qu'agrandir la question : d'où vient cette diversité ? Notre paracha donne la plus ancienne réponse que nous connaissions. - « La tour existe-t-elle encore ? » — De la tour de la paracha, il ne reste rien — mais à Babylone se dressait réellement une tour géante : la ziggourat Etemenanki, de briques cuites et de bitume, exactement la technique que nomme la Torah (11:3). Ses ruines sont encore en Irak.

Prudence avec… Le déluge lui-même : au tome 1, la pluie et le sauvetage suffisent ; des hommes qui se noient n'ont leur place ni dans l'image ni dans la conversation (nos illustrations ne les montrent jamais). Nimrod : le tome 3 parle d'un tyran violent — les 10-12 ans le portent ; comme histoire du soir pour les plus jeunes, non. Et : pas de ton d'apocalypse — l'arc-en-ciel est la promesse que cela n'arrivera plus ; le chapitre se termine en sécurité.

De la tradition. « Juste dans ses générations » (6:9) : Rachi apporte les deux lectures — éloge et restriction ; que la Torah porte les deux est déjà la leçon. Les 120 ans de chantier furent une porte ouverte : qui demandait entendait l'avertissement. Le tsohar : fenêtre ou pierre lumineuse — le midrach laisse ouvert. Noa'h dormait à peine : toute une année, sa journée suivit les heures des repas des bêtes (Tan'houma ; Sanhédrin 108b) — d'abord l'animal, puis l'homme (Berakhot 40a), l'ordre de la maison juive jusqu'à aujourd'hui. La feuille d'olivier : « mieux vaut l'amer de la main de Hachem que le doux de la main des hommes » (Erouvin 18b). Mesure pour mesure chez les quatre groupes — le propre texte du Rav Evers au tome 3. Et de ce chapitre, la tradition tire les sept lois des enfants de Noa'h — l'ordre fondamental pour toute l'humanité ; le Rav Evers les traite longuement dans son propre livre. L'arc-en-ciel est donc un signe pour tous les peuples.

🔬 Fenêtre science & archéologie (à approuver — règle de base : les découvertes « s'accordent avec » la Torah, elles ne la « prouvent » pas ; et là où la Torah raconte autrement que son environnement, c'est précisément là qu'est son message). La Mésopotamie a gardé la mémoire d'un grand déluge en plusieurs versions : l'épopée de Gilgamech (tablette XI) et l'épopée plus ancienne d'Atrahasis racontent un homme qui, sur ordre divin, construit un navire, embarque des animaux, envoie des oiseaux. La « tablette de l'Arche » (v. 1750 av. è. c., publiée en 2014, British Museum) contient même des instructions de construction — là, le navire est rond, de roseaux et de bitume. Qu'est-ce que cela signifie ? Non que la Torah ait « copié », mais que beaucoup de peuples se souviennent d'un déluge. La différence est l'essentiel : chez Gilgamech, des dieux qui se disputent et un sauvetage par hasard ; dans la Torah, un seul D.ieu, une raison morale, un sauvetage avec mission, une alliance avec toute l'humanité. Le bitume (kofer) : deux fois la Torah le nomme comme matériau (6:14, 11:3) — exactement la technique de la Mésopotamie. La vraie tour géante : la ziggourat Etemenanki de Babylone, environ 91 × 91 m — la paracha ne parle pas d'un pays de conte, mais du monde même des ziggourats, et lui oppose son jugement. Couches d'inondation : Woolley trouva à Our, en 1929, une couche de limon épaisse de plusieurs mètres ; traces semblables à Chourouppak et à Kich. Et « Ararat » est le nom de pays Ourartou des sources assyriennes — pas un sommet ; les expéditions n'ont jamais rien trouvé, et ce n'est pas grave : notre confiance ne tient pas à un morceau de bois.

🖼 Fenêtre d'art (à approuver). Les images de cette paracha traversent toute l'histoire de l'art — et la comparaison montre que chaque époque décide à neuf comment raconter. Doura Europos (synagogue sur l'Euphrate, v. 244) : des murs couverts de scènes bibliques — le plus ancien cycle d'images juif conservé ; la question ne fut jamais « si », seulement « comment ». Houqoq (Galilée, Ve siècle) : mosaïque de synagogue, fouillée depuis 2012, avec l'arche et les paires d'animaux — une image juive de Noa'h vieille de 1 500 ans. La Haggada de Sarajevo (Espagne, XIVe siècle) montre l'arche dans le plus célèbre art du manuscrit juif. La « Tour de Babel » de Bruegel (1563) : l'image de tour la plus célèbre de toutes — Bruegel peignit la tour comme un Colisée romain de son temps ; la version plus petite est à Rotterdam (musée Boijmans), une sortie en famille en vaut la peine. Exercice de regard pour les plus grands : compare la tour de Bruegel avec notre planche — de quoi chaque époque a-t-elle habillé « sa » tour ? Bruegel d'un Colisée, nous d'une ziggourat. Michel-Ange peignit le déluge et Noa'h au plafond de la Sixtine — pour une autre tradition, avec des conventions qui ne sont pas les nôtres. C'est justement là qu'on le voit : les images ne sont jamais neutres ; chaque communauté choisit.

👁 Pourquoi nos images ont cette allure. Les vêtements suivent mot à mot le code du Rav Evers : tsanoua et retenue ; femmes mariées aux cheveux entièrement couverts, hommes et garçons la tête couverte, manches bien au-dessous des coudes, jupes bien au-dessous du genou. Les visages : oui (décision du Rav Evers) — les enfants lisent les sentiments sur les visages — mais jamais au moment de la souffrance d'autrui. Personne ne se noie dans nos images : le déluge, c'est la pluie, l'eau et l'arche. Nimrod n'apparaît pas : le tome 3 montre sa tour de trônes vide — six trônes empilés ; l'orgueil est raconté par l'objet, non par une figure qui pourrait fasciner les enfants. Les animaux suivent le texte : non cachères deux par deux, cachères en groupe plus grand — car son texte dit « deux » et « quatorze ». Et l'arc-en-ciel : la tradition connaît la retenue de ne pas le fixer longuement ('Haguiga 16a) — le montrer entier, ou volontairement à demi derrière les nuages ? La question appartient au Rav Evers.

Anecdotes pour la table. Un an dans la téva : les dates de la paracha donnent exactement une année solaire (Rachi sur 8:14). En hébreu tardif, téva veut dire aussi « mot » — le Baal Chem Tov lisait donc « entre dans la téva » aussi ainsi : entre à l'intérieur du mot de ta prière (lecture 'hassidique, signalée comme telle). La feuille d'olivier de la colombe est devenue le signe de paix du monde entier — elle vient de cette paracha. Newton montra au prisme que la lumière blanche contient toutes les couleurs ; la berakha sur l'arc-en-ciel, nous la disons depuis bien plus longtemps — la science explique le comment, la paracha le pour-quoi. Il existe aujourd'hui environ sept mille langues — et ce livre lui-même paraît en cinq d'entre elles ; d'après notre paracha, cette diversité n'est pas un accident de l'histoire, mais une réponse à la folie des grandeurs. Et que « Bavel » ressemble à « babiller » est un hasard des langues — mais un beau hasard : la Torah elle-même joue sur le mot (balal, « confondre », 11:9).

Jeux & conversation. Deux par deux (cahier 1) · Babel-babil (cahier 2) · « J'emporte dans ma téva… » — jeu d'alphabet pour la table de Chabbat : chacun répète la liste et ajoute un animal. Cinq questions de table : 1. Qu'avons-nous jeté cette semaine qui était encore bon ? 2. On s'est moqué de Noa'h, et il a continué à bâtir — quand est-il difficile de continuer ? 3. Pourquoi un signe dans le ciel est-il plus fort qu'une promesse qu'on entend seulement ? 4. Une seule langue — et à la fin personne ne comprenait personne : de quoi dépend vraiment la compréhension ? 5. Où « forts ensemble » est-il bon — et où bascule-t-il ?

Excursus pour les parents : quand les hommes ne se comprennent plus. Les bâtisseurs de Bavel parlaient une seule langue et, à la fin, ne se comprenaient pas : une brique cassée pesait plus qu'un homme tombé. Comprendre n'est donc pas une affaire de vocabulaire. À la maison, cela veut dire : quand une conversation se bloque, le plus vieil exercice du monde aide — répéter d'abord, avec ses propres mots, ce que l'autre a dit, puis répondre. Qui répète a dû écouter. Essayez une semaine à table ; c'est le contraire de Bavel.

Toutes les fenêtres de ce chapitre attendent l'approbation du Rav Evers ; les sources scientifiques et artistiques seront vérifiées avant impression. Les versets seront imprimés dès que les droits de la traduction Dasberg seront réglés.

🔬 + 🖼 De twee vensters — apart uw oordeel, alstublieftDie zwei Fenster — bitte je ein eigenes Urteil
Het wetenschapsvenster (Gilgamesj, de „Ark Tablet”, de ziggoerat Etemenanki, de vloedlagen) en het kunstvenster (Doura Europos, Hoeqoq, de Sarajevo-Haggada, Bruegel in Rotterdam) staan alléén in het ouderboek, nooit in de kinderboeken. Grondregel overal: vondsten „passen bij” de Tora, ze „bewijzen” haar niet — en waar de Tora anders vertelt dan haar omgeving, ligt juist daar de boodschap. Precies zoals u vroeg: niets hiervan wordt gedrukt zonder uw goedkeuring vooraf.
Das Wissenschaftsfenster (Gilgamesch, die „Ark Tablet”, die Ziggurat Etemenanki, die Flutschichten) und das Kunstfenster (Dura Europos, Huqoq, die Sarajevo-Haggada, Bruegel in Rotterdam) stehen nur im Elternband, nie in den Kinderbüchern. Grundregel überall: Funde „passen zur” Tora, sie „beweisen” sie nicht — und wo die Tora anders erzählt als ihre Umwelt, liegt genau dort die Botschaft. Genau wie Sie es erbeten haben: Nichts davon wird gedruckt ohne Ihre vorherige Zustimmung.

Uw reactieIhre Rückmeldung

Wat wilt u doorgeven?Was möchten Sie mitteilen?

Hoe goed vindt u de inhoud? (0–10) Wie gut finden Sie den Inhalt? (0–10)

Hoe bevalt u de vormgeving? (0–10) Wie gefällt Ihnen die Gestaltung? (0–10)

GoedkeuringFreigabe

Uw tekst wordt tijdens het typen lokaal bewaard en gaat niet verloren. Ihr Text wird beim Tippen lokal gesichert und geht nicht verloren.

Uw reactieIhre Rückmeldung

Wat wilt u doorgeven?Was möchten Sie mitteilen?

Hoe goed vindt u de inhoud? (0–10) Wie gut finden Sie den Inhalt? (0–10)

Hoe bevalt u de vormgeving? (0–10) Wie gefällt Ihnen die Gestaltung? (0–10)

GoedkeuringFreigabe

Uw tekst wordt tijdens het typen lokaal bewaard en gaat niet verloren. Ihr Text wird beim Tippen lokal gesichert und geht nicht verloren.

Uw reactieIhre Rückmeldung

Wat wilt u doorgeven?Was möchten Sie mitteilen?

Hoe goed vindt u de inhoud? (0–10) Wie gut finden Sie den Inhalt? (0–10)

Hoe bevalt u de vormgeving? (0–10) Wie gefällt Ihnen die Gestaltung? (0–10)

GoedkeuringFreigabe

Uw tekst wordt tijdens het typen lokaal bewaard en gaat niet verloren. Ihr Text wird beim Tippen lokal gesichert und geht nicht verloren.

7 · De bladzijden (A4) en de beelden — wat wij van plan zijnDie Seiten (A4) und die Bilder — was wir vorhaben

A4-opzet per deel: deel 1 vier dubbele pagina's (grote letter, veel lucht, één beeld-eiland), deel 2 drie, deel 3 drie (hoofdkolom + smalle randkolom voor begrippen). Uw formaatvraag blijft beslissend — dit is de opzet in het formaat waarnaar u zelf vroeg. A4-Aufbau je Band: Band 1 vier Doppelseiten (große Schrift, viel Luft, eine Bildinsel), Band 2 drei, Band 3 drei (Hauptspalte + schmale Randspalte für Begriffe). Ihre Formatfrage bleibt entscheidend — dies ist der Aufbau in dem Format, nach dem Sie selbst fragten.
Eén paginagrote plaat per deel waar het past: deel 1 de bouw van de teva, deel 2 de toren tot in de wolken (zonder herkenbare mensen — meteen te maken). Deel 3 bewust géén paginaplaat: daar vertelt de lege tronentoren het verhaal. Ein ganzseitiges Bild je Band, wo es passt: Band 1 der Bau der Tewa, Band 2 der Turm bis in die Wolken (ohne erkennbare Menschen — sofort machbar). Band 3 bewusst ohne Vollbild: Dort erzählt der leere Thronturm die Geschichte.
Uw kledingvoorschrift gaat woordelijk in elke beeldopdracht; niemand verdrinkt in beeld; Nimrod krijgt geen gezicht; onkosjere dieren twee aan twee, kosjere als grotere groep — precies zoals uw tekst zegt. Ihr Kleidungskodex geht wörtlich in jeden Bildauftrag; niemand ertrinkt im Bild; Nimrod bekommt kein Gesicht; unkoschere Tiere paarweise, koschere als größere Gruppe — genau wie Ihr Text es sagt.
⚑ De regenboog: de traditie kent terughoudendheid om er lang naar te staren. Tonen wij hem vol — of bewust half achter de wolken? Uw keuze bepaalt het slotbeeld van deel 1. ⚑ Der Regenbogen: Die Tradition kennt Zurückhaltung, ihn lange anzustarren. Zeigen wir ihn voll — oder bewusst halb hinter Wolken? Ihre Wahl bestimmt das Schlussbild von Band 1.

Uw reactieIhre Rückmeldung

Wat wilt u doorgeven?Was möchten Sie mitteilen?

Hoe goed vindt u de inhoud? (0–10) Wie gut finden Sie den Inhalt? (0–10)

Hoe bevalt u de vormgeving? (0–10) Wie gefällt Ihnen die Gestaltung? (0–10)

GoedkeuringFreigabe

Uw tekst wordt tijdens het typen lokaal bewaard en gaat niet verloren. Ihr Text wird beim Tippen lokal gesichert und geht nicht verloren.

8 · Vijf talen — en de namen in elke taalFünf Sprachen — und die Namen in jeder Sprache

Elk deel hierboven staat in het Nederlands, Duits, Engels, Russisch en Frans. Namen en begrippen volgen per taal de gangbare orthodoxe uitgaven — niet de Nederlandse spelling: Hasjeem blijft bij u Hasjeem, wordt in het Duits Haschem, in het Engels Hashem, in het Russisch Ашем, in het Frans Hachem. Vier vormvragen staan nog open — twee daarvan zijn voor u: Jeder Teil oben steht auf Niederländisch, Deutsch, Englisch, Russisch und Französisch. Namen und Begriffe folgen je Sprache den gängigen orthodoxen Ausgaben — nicht der niederländischen Schreibung: Hasjeem bleibt bei Ihnen Hasjeem, wird im Deutschen Haschem, im Englischen Hashem, im Russischen Ашем, im Französischen Hachem. Vier Formfragen sind noch offen — zwei davon gehören Ihnen:

Noemen wij de eerste taal van de wereld in de vertalingen „Ivrit" — of „Lasjon haKodesj", zoals veel orthodoxe uitgaven doen? Nennen wir die erste Sprache der Welt in den Übersetzungen „Ivrit" — oder „Laschon haKodesch", wie viele orthodoxe Ausgaben es tun?
Zijn de gekozen vormen per taal in uw ogen juist? Elke vorm wordt vóór druk nog door een moedertaal-lector uit de betreffende gemeente nagekeken. Sind die gewählten Formen je Sprache in Ihren Augen richtig? Jede Form wird vor Druck zusätzlich von einem Muttersprach-Lektor der jeweiligen Gemeinde geprüft.

Uw reactieIhre Rückmeldung

Wat wilt u doorgeven?Was möchten Sie mitteilen?

Hoe goed vindt u de inhoud? (0–10) Wie gut finden Sie den Inhalt? (0–10)

Hoe bevalt u de vormgeving? (0–10) Wie gefällt Ihnen die Gestaltung? (0–10)

GoedkeuringFreigabe

Uw tekst wordt tijdens het typen lokaal bewaard en gaat niet verloren. Ihr Text wird beim Tippen lokal gesichert und geht nicht verloren.

Wat er met uw antwoorden gebeurt: elk antwoord komt direct in het project; ik verwerk het en u ziet het terug onder „Activiteit". Pas als elk deel groen is, gaat dit hoofdstuk naar de opmaak — en wordt het de mal voor de andere 60. Was mit Ihren Antworten geschieht: Jede Antwort geht direkt ins Projekt; ich arbeite sie ein, und Sie sehen es unter „Aktivität" wieder. Erst wenn jeder Teil grün ist, geht dieses Kapitel in die Gestaltung — und wird die Vorlage für die anderen 60.