59 · Sjawoeot Schawuot

5770 59a onderbouw

Minhagiem van Sjawoeot

Sjawoeot heeft relatief weinig speciale mitzvot die je thuis ziet. zoals matzah op Pesach of de sukkah op Sukkot. Maar Sjawoeot heeft veel minhagiem: heilige gewoonten. Een minhag is geen willekeurige gewoonte. Het is een manier waarop Joden door de generaties heen betekenis. liefde en herinnering aan Torah geven.

Een mitzvah is een gebod. Een minhag is vaak een antwoord van het Joodse volk: wij willen deze dag voelen. versieren. proeven en beleven. Minhagiem laten zien dat Am Yisrael niet alleen regels volgt. maar ook actief bouwt aan traditie.

Melkproducten

Veel mensen eten op Sjawoeot melkproducten. Daarvoor bestaan meerdere verklaringen. Een uitleg is dat na Matan Torah de Joden ineens de wetten van kasjroet beter moesten houden. Hun vleesgerei kon niet zomaar gebruikt worden. en daarom aten zij melkgerechten. Een andere gedachte is dat melk voedt. zoals Torah de ziel voedt. Een baby groeit door melk; een Joodse ziel groeit door Torah.

Ook wordt genoemd dat het Hebreeuwse woord chalav. melk. de getalswaarde veertig heeft. Dat herinnert aan de veertig dagen die Moshe op Har Sinai was. Of je nu cheesecake eet of een andere melkgerecht: de diepere vraag is niet alleen wat je eet. maar wat het je leert. Torah moet voedend zijn.

Bloemen en groen

Veel sjoels worden met bloemen en groen versierd. Sommige verklaringen verbinden dit met Har Sinai. dat volgens Midrash op het moment van Matan Torah groen en mooi werd. Andere verklaringen leggen de nadruk op groei. Torah maakt de wereld niet grauwer. maar levender. Zoals bloemen kleur brengen in een kamer. zo brengt Torah betekenis in gewone dagen.

Cheider-einfiren - honing op letters

Een bijzondere minhag was cheider-einfiren: kleine kinderen werden voor het eerst naar cheider gebracht. Ze werden soms in een talliet gewikkeld en naar de leraar gebracht. De Hebreeuwse letters werden met honing ingesmeerd. en het kind mocht de honing proeven. De boodschap was eenvoudig en diep: Torah moet zoet beginnen.

Dat is een prachtige les. Als Torah alleen voelt als druk of straf. mist er iets. Torah heeft regels. maar Torah is ook licht. smaak. warmte en liefde. Een kind dat leert dat letters zoet zijn. voelt: leren is niet alleen verplichting. Leren is een geschenk.

Kinderen als garantie voor Torah

Een Midrash vertelt dat Hashem vroeg wie ervoor garant zou staan dat de Torah bewaard zou blijven. Am Yisrael stelde eerst ouderen voor. Daarna geleerden. Maar uiteindelijk werden de kinderen als garantie geaccepteerd. Dat betekent niet dat Torah alleen voor kinderen is. Het betekent dat zonder de jeugd Torah geen toekomst heeft.

Voor kinderen is dat heel krachtig: jij bent niet alleen iemand die later belangrijk wordt. Je bent nu al deel van de keten. Als jij Torah leert. vragen stelt. luistert en groeit. gaat iets eeuwenouds verder.

5770 59b middenbouw Sjawoeot

De namen van Sjawoeot - elke naam vertelt iets anders

Sjawoeot heeft meerdere namen. Dat is niet toevallig. Elke naam laat een andere kant van het feest zien. Soms gaat een naam over geschiedenis. soms over landbouw. soms over spiritualiteit. en soms over wat er in ons hart moet gebeuren.

שבועות - Sjawoeot: Weken

Sjawoeot betekent letterlijk 'weken'. Waarom heet het zo? Omdat we vanaf Pesach zeven weken tellen: Sefirat HaOmer. Elke dag telt. Elke week telt. Dat leert dat groei niet in één keer gebeurt. Je wordt niet in één dag geduldiger. eerlijker of wijzer. Groei gaat stap voor stap. Op Pesach werden we bevrijd. Daarna begon een reis van negenenveertig dagen naar Har Sinai. Vrijheid moest groeien tot verantwoordelijkheid. Voor kinderen is dat heel herkenbaar: als je iets nieuws leert. bijvoorbeeld een instrument. sport of een taal. gaat dat ook stap voor stap. Torah groeien werkt net zo.

זמן מתן תורתנו - Zman Matan Torateinu: Tijd van het geven van onze Torah

Deze naam betekent: de tijd waarop onze Torah gegeven werd. Let op: we zeggen niet alleen 'de Torah'. maar 'onze Torah'. Torah is niet iets dat ver weg ligt in een kast. Het is iets dat bij ons hoort. Dieper gezegd: ieder jaar op Sjawoeot proberen wij Torah opnieuw te ontvangen. Niet omdat de Torah opnieuw uit de hemel komt. maar omdat wij opnieuw kunnen kiezen om open te staan. Soms hoor je een les honderd keer. en pas de honderd-en-eerste keer komt hij binnen. Dat is ook Matan Torah: de Torah komt dichterbij omdat wij meer willen luisteren.

חג הקציר - Chag HaKatzir: Oogstfeest

In Eretz Yisrael was Sjawoeot de tijd van de tarwe-oogst. Waarom is dat belangrijk? Een boer stopt een klein zaadje in de grond en moet wachten. Eerst zie je bijna niets. Dan komt er langzaam iets boven. Uiteindelijk wordt het graan. Dat lijkt op karakter. Een goede eigenschap groeit vaak onzichtbaar. Iemand oefent geduld. eerlijkheid of respect. en pas later zie je de oogst. Sjawoeot zegt: kijk niet alleen naar snelle resultaten. Goede groei heeft tijd nodig.

יום הביכורים - Yom HaBikurim: Dag van de eerste vruchten

Bikurim waren de eerste en mooiste vruchten die men naar de Beit HaMikdash bracht. Waarom juist de eerste? Omdat het eerste vaak laat zien wat echt belangrijk voor je is. Als iemand zijn eerste en mooiste vruchten aan Hashem brengt. zegt hij eigenlijk: ik weet dat alles wat ik heb niet alleen van mij komt. Ik leef met dankbaarheid. Voor kinderen kan dit betekenen: geef je beste aandacht aan iets heiligs. Niet alleen de restjes tijd. Niet alleen als je niets anders te doen hebt. Het eerste en beste geven betekent: dit is belangrijk voor mij.

עצרת - Atzeret: Afronding en samenkomst

Chazal noemen Sjawoeot ook Atzeret. Dit woord kan betekenen: stoppen. samenkomen. afronden. Sjawoeot is de spirituele afronding van Pesach. Pesach is het begin: we verlaten Egypte. Sjawoeot is het doel: we ontvangen Torah. Zonder Sjawoeot zou Pesach voelen als een vlucht zonder bestemming. Atzeret leert dat het leven soms vraagt om even stil te staan: waar ben ik naartoe onderweg? Waarvoor gebruik ik mijn vrijheid?

שבועות / שבועות als Sjevoe’ot - Verbond en trouw

Sommige Torah-denkers spelen met de klank van Sjawoeot en Sjevoe’ot. geloften of verbondenheid. De gedachte is prachtig: bij Har Sinai was het alsof Hashem en Am Yisrael elkaar trouw beloofden. Hashem gaf Torah niet als een afstandelijk boek. maar als een verbond. Am Yisrael zei: Na’aseh Venishma - wij willen doen en luisteren. Sjawoeot is daarom ook een feest van relatie: Hashem kiest Am Yisrael. en Am Yisrael kiest Hashem.

PARASJA VAN DE WEEK

Jitro יתרו

Naam:

Achternaam:

Joodse datum: Toe bisjwat

Nederlandse datum:

Door: Rav R. Evers

In de derde maand nadat ze uit Mitsraim vertrokken waren. kwamen de Bnee Jisra’eel eindelijk aan bij de berg Sinai.

De Sinai is geen hoge berg.

De berg Sinai ligt in de Sinai-woestijn.

VRAAG1 Wat gebeurde er later op de berg Sinai?

ANTWOORD:

Mosje beklom de berg.

Hasjeem vertelde Mosje. dat hij de mensen beneden moest voorbereiden op Matan Tora. het geven van de Tora.

VRAAG2 Wat is Matan Tora?

ANTWOORD:

Binnen drie dagen zouden de Bnee Jisra’eel de Tora ontvangen.

Dit was op Sjavoe’ot.

Hasjeem zei tegen Mosje: ”Jullie hebben gezien wat Ik aan de Mitsriem heb gedaan met de esser makkot.

Jullie hebben gezien hoe Ik jullie uit Mitsraim heb gehaald.

Ik heb jullie gedragen als op de vleugels van een arend. Ik heb jullie beschermd.

Als jullie Mijn mitsvot zullen gehoorzamen. dan zullen jullie een speciaal. heilig volk voor Mij worden”.

Hasjeem wilde van het Joodse volk een volk van Tora en mitswot maken. Daarom heten wij ook wel eens het `volk van het Boek’.

VRAAG3 Waarom heten wij het volk van het Boek?

ANTWOORD:

Toen Mosje van de berg kwam en de mensen vertelde wat G’d gezegd had. antwoordden ze: “Wij zullen doen wat Hasjeem van ons verlangt. Wij zullen alle mitsvot nakomen!”.

VRAAG4 Hebben de Bnee Jisraeel beloofd de Tora uit te voeren en te doen?

ANTWOORD:

Daarna gaf Hasjeem Mosje opdracht hoe de Bnee Jisra’eel zich moesten voorbereiden op Matan Tora.

Er werd een grenslijn getrokken aan de voet van de berg Sinai.

Daar mochten ze niet overheen. Niemand mocht de berg Sinai opklimmen.

Iedereen moest zijn kleren wassen en zo rein mogelijk blijven.

VRAAG5 Hoe hebben de Bnee Jisraeel zich voorbereid op Matan Tora?

ANTWOORD:

Drie dagen later werden de mensen heel vroeg wakker.

Ze hoorden een enorm geluid van de Sinai: donder en bliksem bij heldere hemel.

Plotseling klonk er een hard sjofar geluid door het kamp.

Mosje leidde het volk naar de voet van de berg Sinai en zij beefden van angst.

VRAAG6 Waarom beefden de Joden van angst?

ANTWOORD:

Zoiets hadden ze nog nooit gezien. Toen volgden de Tien Geboden. de Asseret Hadibrot.

VRAAG7 Wat zijn de Asseret Hadibrot?

ANTWOORD:

Dit zijn de Tien Geboden. de Asseret Hadibrot:

• Ik ben Hasjeem Die je uit het land Mitsraim heeft gevoerd.

• Andere goden zijn verboden.

• Je mag de naam van Hasjeem. je G’d. niet voor niets gebruiken.

• Denk aan de Sjabbat: zes dagen zul je werken. maar de zevende dag is het Sjabbat. Want in zes dagen heeft Hasjeem de hemel en de aarde gemaakt en Hij rustte op de zevende dag.

• Eer je vader en je moeder. opdat je lang zult leven in het land dat Hasjeem je zal geven.

• Je mag niet doodslaan.

• Je mag niet echtbreken.

• Je mag niet stelen.

• Je mag geen valse getuigenis spreken tegen je naaste.

• Je zult niet jaloers zijn op het huis of de vrouw van je buurman of iets anders van je buurman.

VRAAG7 SCHRIJF DE ASSERET HADIBROT IN JE EIGEN WOORDEN OP:

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

Wist je dat…..

…het Joodse volk uit drie onderdelen bestaat: Kohaniem. Levie’iem en Jisra’eliem?

VRAAG8 Uit hoeveel delen bestaat de Tora?

ANTWOORD:

…Mosje het derde kind van zijn moeder Jocheved was (Mirjam en Aharon waren ouder dan Mosje)?

VRAAG9 Hoeveel kinderen had Jocheved? ANTWOORD:

…de Tora op de derde dag na de voorbereiding in de derde maand Sivan gegeven is?

VERHAAL!!

Eli:”Mosje moest rechtspreken over het volk.

Het volk stond in een lange rij van de vroege ochtend tot de late avond.

Mosje werd er vreselijk moe van.

Maar zijn schoonvader Jitro zei dat hij de makkelijke problemen moest overlaten aan lagere rechters en dat alleen de heel moeilijke problemen bij hem zouden komen.”

VRAAG10: Waarom was Jitro bang dat Mosje moe zou worden?

ANTWOORD:

Ariella: “Ik vind dat heel verstandig van Jitro. Zo heeft hij ervoor gezorgd dat er rechters aangesteld werden

over elke tien families.

over vijftig families.

over honderd families en

over duizend families.

Toen Jitro gesproken had. werden er 78.600 nieuwe rechters aangesteld”.

Asaf: “Op die manier hoefde Mosje niet zoveel recht te spreken. Zo kon hij zijn aandacht besteden aan andere dingen die heel belangrijk waren voor de Bnee Jisra’eel.”

VRAAG11 Hoeveel nieuwe rechters kwamen er toen bij?

ANTWOORD:

Ita:”Zo was het volk meteen georganiseerd in groepen en waren er hogere en lagere rechters. Ik denk dat dat heel verstandig was van Jitro”.

Jishai: ”Die dajaniem (rechters) moesten geleerde mensen zijn. die niet omkoopbaar waren en niet uit waren op geld of winst.

Het moesten betrouwbare mannen zijn. Die waren niet zo makkelijk te vinden.

Bovendien kregen ze niets betaald voor hun werk en mochten ze geen geld aannemen. Alle moeilijkste zaken brachten ze bij Mosje. Die kon daar dan over beslissen.

VRAAG12 Waarom kwamen alleen de allermoeilijkste zaken bij Mosje?

ANTWOORD:

Chaim: “Mosje luisterde dus heel goed naar zijn schoonvader. Zo werd Mosje niet moe van de hele dag berechten.

En zo werd de hele lange rij van mensen. die wachtten. snel geholpen.

Jitro moest met dat idee komen want hij kwam van buiten met nieuwe. frisse ideeën waar niemand van Am Jisra’eel nog aan gedacht had”.

Sjabbat Sjalom!

Sjawoe’ot: EENHEID IN VERSCHEIDENHEID

Met het oog op de komende Jom tov wil ik jullie gaarne de volgende gedachte meegeven.

Sjawoe’ot (het Wekenfeest) heeft in de Tora geen bepaalde datum gekregen; het is gelieerd aan de Exodus uit Egypte door een telling van negenenveertig dagen. de Omertelling. Op de vijftigste dag vieren wij Sjawoe’ot. dat in het jaar 2448 na de Schepping (1312 voor de burgerlijke jaartelling) het hoogtepunt vormde van de uittocht. Toen kregen we de Tora. Pas toen kon er gesproken worden van een werkelijk Joods volk. het “volk van het Boek”.

De Omertelling verbindt Pesach met Sjawoe’ot. Tellen en tolerantie jegens de ander zijn met elkaar verbonden. Een interessant aspect van het tellen is. dat de kwaliteit of eigenschappen van de getelde personen of zaken irrelevant zijn voor de telling.

Toen het Joodse volk aan het begin van het boek Bemidbar (Numeri) geteld werd. maakte het geen verschil of de getelden zeer belangrijk. voornaam of geleerd waren. Iedereen gold als niets meer of minder dan een.

Wanneer wij bijvoorbeeld bij het dagelijkse gebed een minjan (tien mannen) nodig hebben dan maakt het geen verschil wie er in sjoel staan. Zijn er negen grote rabbijnen dan maakt een jongetje. dat net Bar-Mitswa (kerkelijk meerderjarig) geworden is het vereiste getal vol.

De Midrasj (achtergrondverklaring) leert. dat “als er bij het geven van de Tora slechts een van de 600.000 Joodse mannen ontbroken had. de Tora niet gegeven zou zijn”.

Waarom is dit zo? Omdat wij allen een ding gemeen hebben: de vonk G’ddelijkheid. de nesjama of onze nesjomme. En als wij in staat zouden zijn alleen op dit allerbelangrijkste menselijke aspect te letten en voorbij te gaan aan allerlei onhebbelijkheden van onze medemens. die stammen uit lagere regionen van het mens-zijn. dan zullen wij kunnen komen tot wat een “Einheitsgemeinde” in de werkelijke zin van het woord genoemd zou kunnen worden.

De Omertelling bereidt ons voor op het ontvangen van de Tora.

De Midrasj vertelt. dat de Tora pas werd gegeven. toen alle leden van het Joodse volk elkaar in een verdraagzame eenheid konden aanvaarden. Misschien is het daarom. dat de Tora geen duidelijke datum aangeeft voor Sjawoe’ot. Sjawoe’ot is niet afhankelijk van een vastgestelde datum.

Pas na intermenselijke perfectie. dat zijn beslag heeft gekregen in de Omertelling. is men gereed voor het werkelijk ontvangen van de Tora. En dit is de bedoeling van het Omertellen: opvoeden in verdraagzaamheid met als motto “verbeter de wereld. begin bij uzelf”.